De wereldwijde tomatenmarkt bevindt zich in een fase waarin traditionele seizoenspatronen steeds minder bepalend zijn voor de richting van handel en prijsvorming. In diverse teeltgebieden lopen cycli uit elkaar door weersinvloeden, verschuivende plantmomenten en verschillen in teelttechniek, waardoor aanvoer niet langer synchroon verloopt. Tegelijkertijd groeit het belang van herkomst, timing en productsegment: schaarste kan in de ene regio leiden tot hoge prijzen, terwijl elders juist druk ontstaat door toenemend aanbod.
Daarbovenop speelt een bredere structurele verschuiving in de sector. Binnen de glastuinbouw neemt schaalvergroting toe en wordt productiecapaciteit steeds vaker beïnvloed door energieprijzen, regelgeving en keuzes over bijvoorbeeld belichting en rassen. Tegelijk verschuift de focus in de internationale handel van puur volume naar meer toegevoegde waarde, met een groeiende rol voor specialtysegmenten zoals cherrytomaten en baby plumtomaten.
De handelsstromen zelf worden steeds internationaler en dynamischer. Aanvoer wordt breder gespreid over meerdere herkomstlanden, terwijl distributieketens complexer worden door herverdeling en doorvoer via logistieke hubs. Hierdoor ontstaat een markt die minder eenduidig beweegt dan voorheen, en waarin prijsniveaus en beschikbaarheid voortdurend worden herijkt op basis van lokale omstandigheden en wereldwijde verschuivingen in vraag en aanbod.
© Viola van den Hoven-Katsman | GroentenNieuws.nl
Nederland en België: Zonnige start voorjaar met hoge prijzen
De eerste helft van de lente is in Nederland droog en zonnig verlopen. De zon scheen vaker dan gemiddeld en het regende juist minder. In de onbelichte teelten zijn de producties goed op stoom. De belichte teelten lopen op zijn einde. Nu de zon steeds uitbundiger schijnt neemt het aantal belichtingsuren af.
Uitdagingen in importteelten spelen lokale telers in de kaart. De prijzen zijn sinds begin maart omhoog geschoten en hoog gebleven. De prijzen liggen medio april nog altijd veel hoger dan het vijfjarig gemiddelde, blijkt op de veilingen van het Verbond van Belgische Tuinbouwcoöperaties.
Telers merkten daarbij terecht op dat ook de kosten de afgelopen jaren zijn gestegen. Hoe de rekensom precies uitvalt, verschilt van bedrijf tot bedrijf. Ook tussen tomatensegmenten is er een verschil zichtbaar. Zo steeg de prijs voor losse, ronde tomaten in maart niet, zo blijkt uit cijfers die de Europese Commissie bijhoudt.
Een belangrijke bron van inkomsten voor telers is naast afzet van tomaten tegenwoordig ook verkoop van energie. De opbrengsten uit de verkoop van elektriciteit bedragen voor een gemiddeld Nederlands glasgroentebedrijf tegenwoordig ongeveer 21% van de totale opbrengsten. Cijfers uit 2025 bevestigden dat opnieuw.
Ondanks uitdagingen met stijgende energieprijzen is er deze winter weer veel belicht in Nederlandse en Belgische kassen. Veel telers zijn overgestapt naar LED-lampen. Een uitdaging daarbij is nog wel om tot een optimale productkwaliteit te komen. Onder meer naar het voorkomen van wankleurige tomaten wordt veel onderzoek verricht. Wat ook meespeelt is dat telers steeds vaker ToBRFV-resistente rassen zijn gaan telen. Die rassen hebben soms net weer andere eigenschappen dan telers gewend waren. De nieuwere resistente rassen zijn dikwijls iets vegetatiever en iets minder productief dan hun niet resistente voorgangers.
Een ontwikkeling die door blijft gaan, is schaalvergroting. Koploper in areaal is hier duidelijk Agro Care, zeker na de fusie met CombiVliet, maar ook andere telers groeien door. Meerdere telers hebben nieuw gebouwd of zijn dit jaar nieuw aan het bouwen. In België meldde de grootste coöperatie, BelOrta, een daling in areaal van 6% voor 2026. Het areaal tomaat in Nederland steeg in 2025 met 180 hectare tot 1910 hectare. Naast uitbreiding in eigen land blijven telers ook groeien in onder meer Noord-Afrika. Nieuwbouwen van kassen in eigen land is een steeds grotere uitdaging door regelgeving en hoge kosten.
Duitsland: Binnenlands aanbod groeit, maar loopt vertraging op
Eind maart en begin april kwam de tomatenoogst in veel Duitse kassen op gang. Toch hebben sommige telers later geplant vanwege de hoge energieprijzen, waardoor hun oogst dit jaar later begint. Ondanks weinig zon in februari staan de gewassen er over het algemeen goed bij, en de verwachtingen voor opbrengst en kwaliteit zijn tot nu toe positief. Alle tomatensoorten zouden al beschikbaar zijn voor levering aan supermarktketens.
Op de groothandelsmarkten is ondertussen een breed aanbod te vinden uit Nederland, België, Spanje, Turkije, Italië, Frankrijk en Marokko. De afgelopen twee weken gingen prijzen zowel omhoog als omlaag. Over het geheel genomen liggen de prijzen nog steeds duidelijk hoger dan in dezelfde periode vorig jaar.
Op de langere termijn laat de tomatenconsumptie in Duitsland een geleidelijke stijging zien. Vooral lokaal geteelde cocktail- en cherrytomaten worden steeds populairder, aldus een teler. Hetzelfde geldt voor minder gangbare soorten zoals Coeur de Boeuf-tomaten.
Frankrijk: Prijzen dalen nu het aanbod toeneemt
De Franse tomatenmarkt is de afgelopen week in een fase van dalende prijzen terechtgekomen, na een lange periode van ongewoon hoge prijzen sinds het begin van het jaar. Die hoge prijzen waren grotendeels het gevolg van beperkte concurrentie vanuit andere herkomstlanden, met name Spanje en Marokko, die allebei zwaar te lijden hadden onder slecht weer. Die weersomstandigheden zorgden voor veel minder aanvoer en wisselende kwaliteit, waardoor Franse tomaten een sterke positie in de supermarkt konden innemen zonder veel concurrentiedruk.
De markt bleef in de eerste maanden van het jaar relatief krap, met een vraag die het aanbod licht oversteeg. Hoewel de Franse productie qua kwaliteit over het algemeen goed was, waren de beschikbare volumes wat beperkt, wat de hoge prijzen in stand hield. Nu er geleidelijk meer tomaten beschikbaar komen, zowel uit eigen land als uit concurrerende herkomstlanden, past de markt zich aan. Dit grotere aanbod leidt tot een prijsdaling, wat voor dit seizoen normaal is.
Spanje: Prijzen zakken na sterke stijging door krap aanbod
Het tomatenseizoen in de belangrijkste Spaanse teeltgebieden, met name Almería, maakte vanaf maart een grote omslag door. Met de komst van de lente en stijgende temperaturen schoten de tomatenprijzen omhoog naar ongeveer €3 per kilo voor bepaalde soorten, zoals pruimtomaten. Dit kwam door een uitzonderlijk krap aanbod op cruciale momenten in het seizoen. De oorzaak lag bij schimmelziekten als gevolg van veel regen in januari en februari, en bij plagen zoals het Tomato Brown Rugose Fruit Virus (ToBRFV). De reeks stormen en strenge kou begin 2026 in het zuidoosten van Spanje remde ook de plantgroei, waardoor de opbrengst per vierkante meter flink daalde.
Hierdoor was het volume in maart meer dan gehalveerd. Het aanbod was niet alleen krap in Spanje, maar ook in andere Middellandse Zeelanden zoals Marokko en Italië, terwijl Nederland nog geen noemenswaardige productievolumes had bereikt. De vraag overtrof het aanbod ruimschoots gedurende maart en april. De afgelopen week zijn de prijzen snel gedaald, al liggen ze nog steeds op een relatief hoog niveau.
Italië: Tomatenprijzen dalen na piek begin april
Na de hoge prijzen van de afgelopen weken zakt de tomatenmarkt weer wat in. Een grossier op de markt in Milaan meldt dat er meer tomaten binnenkomen vanuit Sicilië, het belangrijkste teeltgebied. Op maandag 20 april 2026 kostten cherrytomaten €3,50–4,00 per kg, terwijl dat twee weken eerder nog €6,00 per kg was. Pruimtomaten lagen tussen €4,50 en €5,00 per kg, en vleestomaten kostten €3,00 per kg. Mooie trostomaten van topkwaliteit gingen voor €2,00 per kg van de hand. Dezelfde soort uit Nederland werd voor ongeveer €2,50 per kg aangeboden. De algemene lijn is dus duidelijk: de prijzen dalen na de piek in de eerste twee weken van april.
Volgens cijfers van YouGov koopt 92% van de Italiaanse huishoudens tomaten. Ook de koopfrequentie stijgt: naar verwachting koopt een gemiddeld huishouden in februari 2026 meer dan 20 keer per jaar tomaten. Toch laten andere cijfers, zoals het gemiddelde bedrag dat per keer wordt uitgegeven en de hoeveelheid die per keer wordt gekocht, een lichte daling zien. Supermarkten en discounters doen het het best als verkoopkanaal. Hypermarkten, speciaalzaken voor groente en fruit en traditionele markten laten een lichte teruggang zien.
Marokko: Exportgroei gedreven door specialtytomaten
De tomatenexport van Marokko heeft in het seizoen 2024/2025 een nieuw record bereikt, met zendingen die opliepen tot 745.000 ton. Dat betekent een stijging van 80% in de afgelopen tien jaar, waarmee het land zich stevig positioneert als derde leverancier van de Europese markt, na Spanje en Nederland. Het seizoen 2025–2026 staat echter onder druk door klimatologische uitdagingen, waardoor de export naar verwachting iets lager zal uitvallen dan vorig seizoen.
De groei is vooral te danken aan een duidelijke verschuiving in het productaanbod. Specialtytomaten, zoals cherry-, baby plum- en andeere specialtyvariëteiten zijn inmiddels goed voor bijna 59% van de totale export. Volgens een teler uit de regio Souss-Massa ligt de echte transformatie in de sector in de opwaardering van het aanbod: niet langer draait het alleen om volume, maar steeds meer om waarde en differentiatie. Met meer dan 400.000 ton export en een groei van 35% in de afgelopen twee jaar vormen specialtytomaten inmiddels de kern van het concurrentievoordeel van Marokko.
Frankrijk blijft veruit de grootste afzetmarkt en neemt meer dan de helft van de Marokkaanse tomatenexport af. Dit beeld is echter deels vertekend, omdat Perpignan vooral fungeert als herverdelingshub, waarna grote volumes worden doorgevoerd naar onder meer Duitsland, Scandinavië, Oostenrijk en andere Noord-Europese landen. Volgens AMI-statistieken is het aandeel van Duitsland in de afgelopen vijf jaar verdubbeld van 9% tot 18%. Wanneer ook de doorvoer via Frankrijk wordt meegerekend, wordt geschat dat Marokko inmiddels rond de 50% van de baby plumtomaten op de Duitse markt levert.
Turkije: Exportgroei zet door dankzij concurrentievoordeel
In 2025 exporteerde Turkije tomaten ter waarde van €401.193.000 naar 51 landen. De opbrengsten uit tomatenexport bedroegen in de periode januari–maart vorig jaar €161.183.000 en stegen in dezelfde periode dit jaar met 11,8% tot €180.163.000. Dit jaar werd Roemenië de grootste afzetmarkt. Tussen januari en maart verkocht Turkije 42.766 ton tomaten aan Roemenië, gevolgd door Rusland met 27.263 ton en Oekraïne met 16.776 ton.
Turkse tomaten hebben een sterke positie op de internationale markt. Gedreven door kwaliteit, duurzame teelt en moderne investeringen in de tuinbouw verbetert de exportprestatie jaar na jaar. De toenemende vraag op de Europese markt, met name in Roemenië, samen met aanhoudende vraag vanuit belangrijke afnemers zoals Rusland en Oekraïne, biedt de Turkse tomatensector een duidelijk voordeel.
Het conflict in het Midden-Oosten draagt bij aan hogere productiekosten in Europa. Voor tuinbouwers die afhankelijk zijn van aardgas maakt dit de bedrijfsvoering steeds moeilijker. Türkiye profiteert echter van geothermische bronnen, wat een duidelijk kostenvoordeel oplevert in de teelt. Het brede gebruik van geothermische energie versterkt de concurrentiepositie van Turkije, met name in de glastuinbouwsector.
Noord-Amerika: Krapte neemt iets af
Na de vorstperiode in Florida eerder dit jaar verbetert het aanbod licht, maar het blijft ruim onder het normale niveau. Met name ronde tomaten en Roma-tomaten zijn schaars, met beperkte aanvoer vanuit Florida en Mexico. Door het tekort aan ronde tomaten is de vraag naar Roma-tomaten als alternatief gestegen, ook in de horeca.
Het aanbod zal naar verwachting verbeteren naarmate nieuwe percelen en gewassen in productie komen in beide regio's. Gebieden zoals Georgia en Californië zullen richting juni op gang komen.
Trostomaten zijn relatief ruim beschikbaar, met een sterk aanbod vanuit Mexico. Dit gewas werd minder getroffen door de vorst in Florida, en het aanbod overtreft momenteel de vraag, wat leidt tot lagere prijzen.
Ondertussen is de kasproductie van trostomaten en vleestomaten, met name uit Canada en Mexico, toegenomen om het tekort deels op te vangen, al is de vraag daarmee niet volledig gedekt. De markt voor kastomaten is flink aangetrokken. Terwijl vleestomaten normaal gesproken €10–€15 per doos kosten, liggen de prijzen momenteel dichter bij €40–€45 per doos.
Zuid-Afrika: Seizoenswissel houdt prijzen stevig
Zuid-Afrikaanse tomaten uit de zomerteelt komen uit een uitdagende periode, gekenmerkt door hittegolven in de Kaap en aanhoudende regen- en bewolkte omstandigheden in het noorden. "In de afgelopen twee maanden zagen we een lagere kwaliteit en kleinere sorteringen," zegt een marktagent van de gemeentelijke markt. "Sinds vorige week nemen de volumes af, nu het seizoen in de West-Kaap ten einde loopt. Dit is de periode van het jaar waarin de winterteeltgebieden in het subtropische noorden hun aanvoer beginnen op te schalen."
De tomaten van de zomerteelt in december zijn beïnvloed door overstromingen, wat mogelijk effect heeft op de vroege aanvoer uit de winterteelt. "Later in het winterseizoen, vanaf juli en augustus, zouden er voldoende tomatenvolumes beschikbaar moeten zijn, mits de huidige plantingen niet worden geraakt door de zware regenval en bewolkte omstandigheden van deze zomer."
De prijzen zijn momenteel stevig, met niveaus tussen €1 en €1,30 per kg voor salade- en Roma-tomaten, en €1,70 per kg voor trostomaten. Deze prijsniveaus bieden ruimte voor marge bij telers. Het aankomende lange weekend ondersteunt doorgaans de vraag naar tomaten.
