Tholen - Woensdag 18 maart opende Coöperatie Hoogstraten officieel het nieuwe aardbeienseizoen met de verkoop van de eerste kist voor een goed doel. Ondanks het feit dat bij de coöperatie tegenwoordig jaarrond aardbeien verkrijgbaar zijn door belichte winterteelten, blijft de traditionele seizoensopening in Hoogstraten het moment om terug te blikken en vooruit te kijken. Bovendien betekent het dat de zomer voor de deur staat en de volumes nu echt weer snel aan zullen trekken. "Halverwege april verwachten we richting onze piekvolumes te gaan van een miljoen kilo per week," vertelt Michiel Vermeiren van Coöperatie Hoogstraten eerder dit voorjaar in dit eerder in vakblad Primeur verschenen artikel.
© Martijn Nouwen | GroentenNieuws.nl
De Ghesellen van de Aardbei zijn traditiegetrouw bij de opening aanwezig
Hij is dan ook positief over het aankomende seizoen. "Eind februari zijn de voorjaarsteelten echt van start gegaan," legt Michiel uit. "Dat zijn uiteraard nog beperkte volumes, maar nu begint het echt op gang te komen. Zeker met het mooie weer van dit moment, blauwe lucht en zon, gaat de productie snel toenemen. We hebben wel een paar donkere dagen gehad, waardoor de groei even werd afgeremd, maar dat herstelt zich deze week. Er hangt inmiddels veel fruit klaar om te beginnen kleuren."
Michiel ziet het volume dan ook snel toenemen de komende periode. "Deze week verwachten we iets meer dan 150 ton aardbeien, in de week van 23 maart al meer dan 300 ton. We zitten dus in een fase waarin de volumes week na week verdubbelen. Na Pasen zal het seizoen dus echt op kruissnelheid komen. Het weer heeft daar uiteraard een grote invloed op. Net zoals vorig jaar hebben we een relatief vroeg voorjaar, maar hoe het nu verder verloopt, blijft natuurlijk even afwachten. Rond Pasen is er traditioneel een sterke vraag, maar we verwachten begin april ook aanzienlijke volumes uit Spanje, waardoor er tijdelijk veel aanbod op de markt zal zijn. We zullen hierbij goed in de gaten houden hoeveel Spaans product er op de markt zal komen en de promo's hier strategisch op inzetten."
© Martijn Nouwen | GroentenNieuws.nl
AI-voorspellingsmodel
Hierbij wordt de coöperatie sinds enige tijd geholpen door een AI-voorspellingsmodel dat ze samen met het Belgische bedrijf Möbius hebben ontwikkeld. Het doel is om met het model tot weken en maanden vooruit te kunnen plannen. Door interne data (zoals teeltgegevens) te combineren met externe factoren (zoals weer en temperatuur), leert het model patronen herkennen en zichzelf continu te verbeteren. "Voor ons is het minder belangrijk om exact de laatste kilo van een teelt op voorhand te kennen, maar wel om pieken en dalen in de productie goed te kunnen inschatten. Zo kunnen we hier tijdig commercieel op anticiperen," legt hij uit.
Promoties, voorraad en verkoopstrategieën kunnen gebaseerd worden op actuele en betrouwbare data in plaats van inschattingen. Dit is vooral belangrijk bij producten zoals aardbeien, waar opbrengsten sterk fluctueren en de houdbaarheid kort is, legt Jonathan Aelterman van Möbius uit.
© Martijn Nouwen | GroentenNieuws.nl
Waar velen het assortiment uitbreiden, blijft Coöperatie Hoogstraten zich specialiseren in tomaten, paprika en, met name, aardbeien
Het systeem draait inmiddels in de praktijk en behaalt een nauwkeurigheid van circa 90%. Dit leidde al tot concrete resultaten, zoals succesvolle promoties met hogere volumes en betere prijzen. AI blijkt daarmee een waardevol hulpmiddel om onzekerheid in de teelt te verminderen en efficiënter te werken. "Ook voor ons werkt het inmiddels goed, zeker vanaf het voorjaar. Het model blijft zichzelf trainen, want elk seizoen is anders. De testfase is inmiddels afgerond. We rollen het systeem nu breder uit binnen de organisatie. Op termijn willen we het ook beschikbaar maken voor individuele telers, zodat zij hun eigen productie beter kunnen inschatten en hun planning, bijvoorbeeld voor arbeid, daarop kunnen afstemmen." Of het ook voor de andere kernproducten gebruikt kan worden? "Voor teelten zoals tomaten en paprika's is voorspellen iets eenvoudiger, omdat de schommelingen daar minder groot zijn."
Klokverkoop blijft essentieel, ondanks drang naar zekerheid
Dat vertrouwen en de drang naar stabiliteit worden steeds groter. Dat beaamt Michiel, kijkend naar de afgelopen winterperiode. "Het winterseizoen was niet eenvoudig, maar voor ons is die vrij goed verlopen. We werken namelijk veel met contracten op dat moment van het seizoen, waardoor een deel van het volume op voorhand vastligt. Daarnaast konden ook de daghandelvolumes aan goede prijzen verkocht worden, mede doordat er problemen waren met import uit bijvoorbeeld Spanje. In vergelijking met andere jaren was dit dus een degelijk winterseizoen voor onze telers."
Het areaal voor de winter was vergelijkbaar met eerdere jaren, al hadden ze één teler minder. Toch werd een mooi volume op de markt gebracht, waarbij naast de binnenlandse ook vooral de Britse markt belangrijk is. Wat de prijsvorming betreft, ligt de nadruk in de winter sterk op contracten. "Het belangrijkste doel is ervoor te zorgen dat de teelten rendabel blijven draaien. Met contractprijzen heb je zekerheid. Wat via de klok verkocht wordt, blijft onzeker. Deze winter viel dat goed mee, maar in eerdere seizoenen was de daghandel een stuk zwakker. Als je dan te afhankelijk bent van die markt, kan dat problemen geven."
Betekent de groeiende vraag naar contracten ook een bedreiging voor de klokverkoop? "Nee, zeker geen gevaar. We zien wel dat er steeds meer vraag komt naar een combinatie: enerzijds vaste prijsafspraken, anderzijds verkoop via de klok. De klok blijft voor ons een belangrijk instrument en zal dat ook blijven. Het zorgt voor een transparante prijszetting en fungeert als referentie voor de hele sector. Daar hebben wij een belangrijke rol in."
"Tegelijk merken we dat telers, door schaalvergroting en uitdagingen rond arbeid en energie, meer zekerheid willen. Daarom willen we geleidelijk meer inspelen op vaste prijsafspraken. Maar dat betekent niet dat we de klok afbouwen. We willen daarin stap voor stap groeien, in functie van de noden van onze telers en de mogelijkheden in de markt. Aardbeien blijven bovendien een impulsproduct, zowel in aankoop als consumptie. De klok biedt dan ook zekerheid van afzet. We willen de klok op een respectvolle manier blijven gebruiken, en zeker niet als een restkanaal. Het grootste deel van onze aardbeien moet dagelijks via de klok beschikbaar blijven, zodat kopers daar actief mee aan de slag kunnen."
© Martijn Nouwen | GroentenNieuws.nl
Focus op drie hoofdproducten
Het zijn drukke tijden voor de coöperatie. "We naderen ons 100-jarig bestaan en in die tijd zijn we uitgegroeid tot een organisatie met 145 vaste medewerkers en in het seizoen aangevuld met honderden tijdelijke krachten voor piekperiodes. Hierin zijn we toch wel uniek met onze strategie om ons echt te focussen op drie hoofdproducten: aardbeien, tomaten en paprika's," legt Jan Engelen van de coöperatie uit. Twee jaar geleden heeft de coöperatie samen met het bestuursorgaan een strategische oefening uitgevoerd. Het resultaat was een duidelijke keuze. "Onze energie volledig richten op de kernproducten en daarin verdere groei en marktpositie realiseren. Uiteraard betekent dit niet dat andere producten geen plek hebben. We hebben meerdere nicheproducten, zoals kiwibessen, kersen of pompoen in ons gamma, maar de strategische prioriteit is helder."
Een blik op het volume, de omzet en het areaal laat zien dat deze strategie werkt voor Coöperatie Hoogstraten. "Wanneer we inzoomen op de producten, zien we dat tomaten veruit het grootste aandeel in volume hebben. Vorig jaar hebben we 108,6 miljoen kilo tomaten verhandeld. Dat is het grootste stuk van de totale productie. Daarna volgen de aardbeien, met zo'n 34,6 miljoen kilo, wat meteen ook een recordvolume was. Bij paprika zijn we, ondanks een zeer uitdagend jaar, gelukkig redelijk stabiel gebleven in areaal. Kijken we naar de omzet, dan zien we dat tomaten en aardbeien samen het grootste deel uitmaken van de inkomsten van de coöperatie, met beide rond de 165 miljoen euro omzet."
Grensoverschrijdend
Gekeken naar het areaal in 2026 ziet Jan ook een redelijke stabiliteit, waar wel duidelijk wordt ingezet op aansluiting van Nederlandse telers binnen de coöperatie. "Of om nauw met ons samen te werken. Zo zijn er het afgelopen jaar drie nieuwe Nederlandse telers (twee paprikatelers en één aardbeienteler) bij ons aangesloten en zijn er nog een aantal waarvan we weten dat ze dat in de komende jaren willen gaan doen. Wat onze organisatie bijzonder maakt, is het internationale karakter van het teeltgebied. We zitten letterlijk op de grens met Nederland, en die grens speelt in de praktijk nauwelijks een rol. De samenwerking met Nederlandse telers is al jaren een essentieel onderdeel van onze werking en wordt alleen maar belangrijker."
© Martijn Nouwen | GroentenNieuws.nl
Na de seizoensopening verdubbelen de volumes week na week
"Deze samenwerking heeft verschillende redenen. Enerzijds biedt de coöperatie schaalvoordelen en ondersteuning op het vlak van administratie, IT-systemen, marketing en subsidies. Anderzijds kunnen telers via onze structuur makkelijker toegang krijgen tot internationale markten en grotere afzetkanalen. Die grensoverschrijdende samenwerking zorgt er ook voor dat we een sterker en stabieler productiegebied hebben. We kijken dan ook bewust naar Nederland als groeimarkt. Niet alleen om nieuwe telers aan te trekken, maar ook omdat de sector daar sterk ontwikkeld is op het vlak van technologie en efficiëntie. Die kennisuitwisseling is voor beide kanten waardevol. En we voorzien dat we op deze manier stabiel door kunnen blijven groeien naar ons 100-jarig bestaan."
Dit artikel verscheen eerder in editie 3, 40e jaargang van Primeur. Zie hiervoor www.agfprimeur.nl.
Voor meer informatie:
Coöperatie Hoogstraten
Loenhoutseweg 59
2320 Hoogstraten, België
Tel: +32 33 40 02 11
[email protected]
www.hoogstraten.eu
