De aanhoudende crisis in het Midden-Oosten gaat op de lange termijn voelbare effecten krijgen voor de land- en tuinbouw. Vooral onzekerheid over de beschikbaarheid van grondstoffen zoals kunstmest, substraten en gewasbeschermingsmiddelen en de stijgende gasprijs gaan de sector op de lange termijn raken. Dat bleek tijdens een ministerieel overleg op 7 mei van staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) met land- en tuinbouworganisaties en ketenpartijen. Namens Glastuinbouw Nederland was directeur Ruud Paauwe daarbij aanwezig. Jesse Schevel doet namens Glastuinbouw Nederland verslag.
In de tuinbouw worden volgens Wageningen Universiteit en Rabobank vooral de aanvoer en prijzen van kunstmest, verpakkingen en gewasbeschermingsmiddelen geraakt. Veel van deze grondstoffen komen uit het Midden-Oosten of passeren de regio.
Gemengd beeld gasprijs
Als het om de gasprijs gaat, is het beeld gemengd. De gasmarkt is momenteel relatief stabiel. Daarnaast hebben veel glastuinbouwbedrijven vaste gascontracten, waardoor de impact op korte termijn wordt gedempt. De energiekosten in de glastuinbouw zijn hierdoor momenteel gemiddeld met circa 2,8% gestegen.
Veel van de huidige gascontracten lopen eind dit jaar of in 2027 af. Omdat de energieprijzen naar verwachting nog lang hoog zullen blijven, zal de energierekening van telers pas tegen die tijd gaan oplopen. De glastuinbouw kan deze stijging deels beperken dankzij de jarenlange investeringen in energie-efficiëntie en verduurzaming, door bijvoorbeeld het gebruik van rest- en/of aardwarmte. Voor bedrijven die niet kunnen verduurzamen en die zullen worden geraakt door de hogere gasprijzen, onderzoekt Glastuinbouw Nederland compensatiemogelijkheden in het nieuwe EU-staatssteunpakket, waarvoor de sectororganisatie zich in Brussel heeft ingezet.
Inzet WKK voor netbalancering onder druk
Nu de verwachting is dat de gasprijzen de komende twee jaar hoog blijven, komt ook de rentabiliteit van WKK's in de glastuinbouw in het gedrang. Dat raakt niet alleen de bedekte teelt van groenten, fruit, bloemen en planten in Noordwest-Europa, maar ook de Nederlandse elektriciteitsvoorziening. Met de teruglevering van WKK-stroom aan het net voorziet de glastuinbouw immers in ruim 8% van de totale Nederlandse elektriciteitsconsumptie, juist tijdens daluren van groene stroom. Hoge energieprijzen zetten daarmee de netbalancering onder druk.
Voedselzekerheid nog niet in geding
Supermarkten verwachten na de zomer een flinke stijging van voedselprijzen. Voor glasgroenten zijn de gevolgen minder groot dan voor bulkgewassen zoals graan of maïs. Wereldwijd staan de marges van boeren echter onder druk, wat investeringen en productie kan remmen. Voor Nederland blijft voedselzekerheid op korte termijn geborgd, al vraagt de betaalbaarheid voor kwetsbare groepen aandacht.
In andere delen van de wereld neemt het risico op tekorten wel toe. Zelfs wanneer de Midden-Oosten-crisis snel wordt opgelost, is de verwachting dat de economische impact en prijsdruk nog zeker twee jaar voelbaar blijven. De sector blijft daarom inzetten op verdere energietransitie, leveringszekerheid en het vergroten van de weerbaarheid in de keten. Glastuinbouw Nederland monitort de situatie nauwgezet en staat hierbij in contact met de EU en het kabinet.
Bron: Glastuinbouw Nederland
