Botrytis cinerea is nog steeds een van de grootste problemen bij de kasteelt van aardbeien, vooral bij hoge luchtvochtigheid en een dicht gewas. In intensieve teeltsystemen schiet chemische bestrijding alleen op den duur tekort.
Tuinbouwkundig ingenieurs Birgül en Samet Albayrak wijzen erop dat chemische bestrijding van Botrytis cinerea bij kasaardbeien op korte termijn wel werkt, maar dat het residuen op het fruit achterlaat. Bovendien kan de schimmel na verloop van tijd weerstand opbouwen tegen fungiciden. Zeker in intensieve teeltsystemen is dat een serieus probleem, zowel voor de kwaliteit van het product als voor een duurzame productie.
Daarom winnen biologische bestrijdingsmethoden terrein als alternatief voor chemische middelen. Het gebruik van nuttige micro-organismen zoals Bacillus-soorten helpt de ziektedruk te verlagen en sluit aan bij duurzame tuinbouw. Op die manier kunnen residuproblemen en resistentie worden beperkt.
"Bacillus-soorten werken op meerdere manieren tegelijk tegen Botrytis cinerea. Ze combineren biochemische werking met ecologische concurrentie", zegt Birgül.
© ALBAYRAK
Die werking omvat de aanmaak van lipopeptiden, enzymen en antimicrobiële stoffen die de kieming van sporen remmen en de groei van schimmeldraden beperken.
Samet benadrukt dat deze stoffen vroeg in het infectieproces ingrijpen, nog voordat er zichtbare symptomen optreden.
© ALBAYRAK
Botrytis op aardbeienplanten, gekweekt onder gecontroleerde omstandigheden
Kolonisatie van het bladoppervlak en verdringen van de schimmel
Bacillus-soorten dragen ook op een andere manier bij aan ziekteonderdrukking: ze koloniseren snel het oppervlak van de plant. Daardoor is er minder ruimte en zijn er minder voedingsstoffen beschikbaar voor de schimmel.
"Vroege kolonisatie, vooral tijdens de bloei, is cruciaal om infectie te voorkomen in de kas", legt Birgül uit. In meerdere waarnemingen werden ook biofilmachtige structuren gezien, die de bacteriën langer op het oppervlak laten zitten en de bescherming versterken.
"Dit verdringingsmechanisme zorgt voor een stabiele microbiële barrière, waardoor Botrytis-sporen zich moeilijker kunnen hechten en ontkiemen", voegt Samet toe.
© ALBAYRAK
Microscopisch beeld van Botrytis op aardbeienplanten
Versterking van de natuurlijke weerstand van de plant
Uit proeven blijkt ook dat Bacillus-toepassingen de eigen afweer van de plant stimuleren. Planten behandeld met Bacillus waren beter bestand tegen stress en groeiden evenwichtiger, ook onder ziektedruk.
"We zagen dat planten weerbaarder werden. Dat schrijven we toe aan een versterkte systemische weerstand en een betere fysiologische stabiliteit." Dit dubbele effect ondersteunt zowel de ziektebestrijding als de algehele gewasprestatie in substraatsystemen.
© ALBAYRAK
Vergelijkende proeven met verschillende doseringen en meerdere Bacillus-soorten
Validatie in de kas bij substraatteelt van aardbeien
De praktijkvalidatie werd uitgevoerd in substraatsystemen op basis van kokos. Daarbij werden Bacillus-middelen zowel via het blad als via de wortelzone toegediend, volgens vaste doseringsprogramma's.
"Zelfs bij langdurig hoge luchtvochtigheid was er veel minder behoefte aan chemische fungiciden. In perioden met de hoogste ziektedruk waren helemaal geen chemische ingrepen nodig", vertelt hij.
Over meerdere teeltseizoenen heen registreerden de onderzoekers samen een betere plantvitaliteit, een gezonder gewas en minder ziekte.
Vergelijkende proeven met verschillende Bacillus-soorten en doseringen bevestigden dat de toepassingsstrategie bepalend is voor het resultaat.
Kwaliteit na de oogst en houdbaarheid
De voordelen van Bacillus-toepassingen reikten verder dan de teeltfase. Door de microbiële samenstelling op het fruitoppervlak te stabiliseren, trad er minder bederf op na de oogst.
"Een stabielere microbiële omgeving op het fruitoppervlak leidde tot een langere houdbaarheid. Dat is vooral belangrijk voor het koeltransport en de aanvoer naar de versmarkt", zegt Birgül.
© ALBAYRAK
Inzet binnen een duurzaam ziektebeheersingsplan
De resultaten van gezamenlijke proeven en praktijktoepassingen laten zien dat Bacillus-soorten een bruikbaar, residuvrij biologisch middel zijn om grauwe schimmel bij kasaardbeien te beheersen.
"Het beste resultaat bereik je niet met een losstaande toepassing, maar binnen een geïntegreerd ziektebeheersingsplan", voegt ze toe. "We bevelen deze aanpak aan bij veel telers aan wie we technische ondersteuning bieden. Het is een sterk biologisch alternatief voor bedrijven die minder chemie willen gebruiken en willen overstappen op een duurzamere productie."
Voor meer informatie:
Birgül Albayrak, tuinbouwkundig ingenieur / specialist substraatteelt aardbeien R&D
[email protected]
linkedin.com/birgul-albayrak
Samet Albayrak
Tuinbouwkundig ingenieur / adviseur substraatteelt aardbeien
[email protected]
linkedin.com/samet-albayrak
