De ontwikkeling van biologische gewasbescherming in Almería is niet te begrijpen zonder bedrijven als Saniveg VIP Control. De geschiedenis van dit bedrijf laat precies zien hoe de sector is verschoven: van afhankelijkheid van chemische middelen naar een aanpak die steeds duurzamer en veerkrachtiger is.
Het bedrijf bestaat al sinds 1989. Het begon als distributeur van gewasbeschermingsmiddelen en werkte samen met grote multinationals als Bayer, BASF en DuPont. In die tijd draaide gewasbescherming vrijwel volledig om chemische oplossingen. "Nuttige insecten speelden nog nauwelijks een rol", vertelt José Manuel Doña Góngora, directeur van het bedrijf.
De omslag begon al voordat de markt er klaar voor was. José Manuel raakte eind jaren negentig gefascineerd door onderzoek naar insecten bij het onderzoeksinstituut Ifapa en bij verschillende bedrijven. Dat heeft zijn koers bepaald. "Ik was er volledig door gegrepen", zegt hij.
"Die vroege interesse in toegepaste insectenkunde viel samen met een structureel probleem dat we toen nog niet goed begrepen, maar dat de eerste proeven met biologische bestrijding ernstig ondermijnde. Chemische middelen bleven lang actief in het gewas en in de bodem. Daardoor overleefden de uitgezette insecten het niet goed, en ontstond het verkeerde beeld dat biologische bestrijding gewoon niet werkte in de praktijk", herinnert hij zich. "Maar achteraf bleek het probleem niet bij de nuttige insecten te liggen. Het zat hem in de giftige resten die zich hadden opgehoopt in de teeltsystemen. Dat vroeg om een volledig andere aanpak."
"De echte kentering kwam tussen 2006 en 2008. De Europese regelgeving schrapte toen plotseling een groot aantal werkzame stoffen die cruciaal waren voor de intensieve groenteteelt. De sector moest snel reageren, want er dreigde een fytosanitaire crisis die de export vanuit Almería had kunnen stilleggen. In die noodsituatie ging de overstap naar geïntegreerde gewasbescherming niet geleidelijk, maar van de ene op de andere dag. Binnen enkele maanden steeg het gebruik ervan enorm, vooral bij paprika. Dat model geldt nu wereldwijd als voorbeeld."
Tegelijk met die marktverandering zette VIP Control in op het dichter bij huis brengen van de productie en het gebruik van nuttige insecten. Want afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers bracht logistieke problemen met zich mee. Levende organismen zijn kwetsbaar: transport kost tijd en de kwaliteit hangt af van zeer gecontroleerde omstandigheden. "Dat inzicht leidde tot de oprichting van een technologiebedrijf in samenwerking met de Universiteit van Almería. We ontwikkelden kweekprotocollen en opschalingsmethoden voor industriële productie. Dat werd de basis voor onze eigen productieactiviteiten."
Volwassen gaasvlieg
De gaasvlieg: van 'krokodil' tot nuttig insect
"Binnen dit geheel is de gaasvlieg – Chrysoperla carnea – uitgegroeid tot een van de meest veelzijdige en waardevolle insecten. Samen met andere nuttige soorten zoals Orius en Nesidiocoris wordt hij ingezet in allerlei teeltsystemen: van intensieve groenteteelt tot fruitbomen en citrus", vertelt José Manuel.
"De larven van de gaasvlieg zijn echte vraatzuchten. Ze staan bekend als 'krokodillen' en eten een breed scala aan plaaginsecten op. Daardoor zijn ze heel bruikbaar in geïntegreerde bestrijdingsprogramma's. Maar ze hebben ook een lastige eigenschap: ze eten elkaar op als er te weinig voedsel is. Dat vraagt om zorgvuldig beheer bij de kweek en het uitzetten."
Het evenwicht tussen plaag en roofdier is bepalend voor het gedrag van de gaasvlieg. Hij reageert op de beschikbaarheid van voedsel en de dichtheid van de populatie, en past zijn voortplanting aan de omstandigheden aan. Zo ontstaat een zeker natuurlijk evenwicht, zonder dat je voortdurend hoeft in te grijpen. "Dit soort biologische dynamiek is moeilijk na te bootsen met chemische middelen. Het laat zien wat natuurlijke systemen kunnen doen als je ze goed integreert in de teelt", legt hij uit.
Door hun opvallende vorm worden de larven van de gaasvlieg krokodillen genoemd
Nieuwe oplossingen voor een gezonde bodem
De visie van VIP Control gaat verder dan klassieke biologische bestrijding. De directeur ziet de bodem als een nog belangrijker speelveld. Na meer dan tien jaar onderzoek naar micro-organismen werkt het bedrijf aan oplossingen op basis van bacteriën en combinaties van micro-organismen. Die kunnen de opname van voedingsstoffen verbeteren, de afhankelijkheid van kunstmest verminderen en teeltsystemen helpen herstellen. Denk aan problemen als nitraatophoping of de vastlegging van fosfaat in kalkrijke bodems.
"Bepaalde micro-organismen kunnen voedingsstoffen omzetten in vormen die de plant direct kan opnemen. Ze gaan ook een samenwerking aan met de wortels, waarbij ze de plant zowel voeden als beschermen tegen ziekten. We zoeken niet alleen naar afzonderlijke bacteriestammen, maar ook naar combinaties die elkaar versterken. Dat opent nieuwe mogelijkheden op het gebied van biologische bodemoplossingen."
Eieren van de gaasvlieg
"Dit alles past in een bredere filosofie: het natuurlijke evenwicht in de tuinbouw herstellen. Een overgang van een tuinbouw die draait op chemische ingrepen naar een aanpak die dichter bij de oorspronkelijke principes staat. Waarbij kennis van het ecosysteem het belangrijkste gereedschap is", benadrukt José Manuel. "Net zoals VIP Control de grote omslag van de afgelopen jaren heeft begeleid – van chemie-intensief naar biologisch – lopen we nu vooruit op de volgende stap: oplossingen waarbij de bodem de sleutel is tot zowel productiviteit als duurzaamheid."
© Saniveg VIP ControlVoor meer informatie:
Saniveg-VIP Control
Tel: +34 950 291 373 (Spanje)
[email protected]
www.vipcontrol.es
