Begin dit jaar kreeg HortiPro, via Glastuinbouw Nederland, groen licht van het Ctgb voor een proefontheffing met het verwarringsferomoon BIOOtwin GTSM tegen de Turkse mot in vruchtgroenten onder glas. Binnen deze proef wordt niet alleen ingezet op verwarring, maar ook op een aangepaste manier van monitoren: het zogenoemde corridormonitoringssysteem.
Monitoren langs het betonpad
Traditioneel worden deltavallen verspreid in het gewas opgehangen om de mottendruk te volgen. Deze methode levert betrouwbare informatie op, al zijn er mogelijkheden om de monitoring in sommige situaties efficiënter te organiseren.
Het corridorsysteem pakt dit anders aan. Deltavallen met het PheroDeixis monitoringsferomoon worden niet meer in het gewas verdeeld, maar langs de volledige lengte van het betonpad ('corridor') geplaatst. Hierdoor ontstaat een hoge concentratie van feromoon langs het betonpad en trekken de motten vanuit het gewas naar het pad toe, waar de deltavallen hangen.
Dat dit werkt, heeft meerdere oorzaken, legt Thomas de Leijer uit namens HortiPro. "Turkse motten zijn mobiel en kunnen relatief grote afstanden afleggen. Daarnaast vormt het betonpad 's avonds een aantrekkelijkere zone doordat het langer warmte vasthoudt en vaak verlicht is. Deze combinatie zorgt ervoor dat motten zich richting het pad verplaatsen en gelokt worden naar de deltavallen."
© HortiPro BV
Turkse motten in een deltaval met het feromoon PheroDeixis
Praktijkervaring bevestigt werking
HortiPro heeft inmiddels vijf jaar ervaring met deze manier van monitoren. In die periode is gebleken dat het systeem betrouwbaar functioneert in kassen tot ongeveer 100 meter vanaf het betonpad tot aan de gevel, aldus Thomas.
"Een belangrijk inzicht uit eerdere proeven met verwarringsferomonen was dat de meeste motten sowieso al in vallen nabij het betonpad werden gevangen. Door hierop door te bouwen en het aantal vallen langs het pad te verhogen, is de monitoring verder geoptimaliseerd. In veel situaties blijkt het daardoor niet meer nodig om nog vallen in het gewas op te hangen."
Niet alleen meten, maar ook sturen
Een interessant neveneffect van deze aanpak is dat monitoring en gedragssturing deels samenkomen, zegt de commercieel technisch adviseur van HortiPro. "Door de hoge feromoonconcentratie langs het betonpad worden motten actief uit het gewas getrokken. Dit kan leiden tot een snellere signalering van aanwezigheid, wat vooral in een vroeg stadium van belang is."
Tegelijkertijd wordt het werk voor de teler praktischer. "Doordat alle vallen langs het pad hangen, zijn ze eenvoudig en snel te controleren zonder het gewas in te hoeven. Dit levert in de praktijk een duidelijke tijdsbesparing op."
Verhouding man/vrouw als graadmeter voor verwarring
Binnen de proef met BIOOtwin GTSM wordt de monitoring ook gebruikt om de werking van het verwarringsferomoon te beoordelen. Daarbij is vooral de verhouding tussen mannetjes en vrouwtjes van belang.
Onder natuurlijke omstandigheden ligt deze verhouding rond 1 mannetje op 2 vrouwtjes. Wanneer verwarring goed werkt, verschuift dit beeld sterk: mannetjes worden gedesoriënteerd en vinden de vallen minder goed, waardoor in de praktijk verhoudingen van 1 op 10 tot zelfs 1 op 20 worden waargenomen.
Wanneer het aandeel mannetjes weer toeneemt en richting de natuurlijke verhouding gaat, is dat een duidelijk signaal dat de werking van het feromoon afneemt en vervanging nodig is.
© HortiPro BVAandachtspunten voor toepassing
Voor een goede werking van het corridorsysteem is een consequente aanpak belangrijk, benadrukt Thomas. Deltavallen worden langs de volledige lengte van het betonpad geplaatst, aan de kaspoten, op ongeveer 1,5 m hoogte. Daarbij worden de vallen om en om aan de kaspoten gehangen, in een zigzagpatroon, zodat een gelijkmatige verdeling langs het pad ontstaat.
Daarnaast blijft regelmatig onderhoud essentieel. Wekelijkse controle op een vast moment, het verwijderen van gevangen motten en het tijdig vervangen van vervuilde lijmbodems zorgen ervoor dat de monitoring betrouwbaar blijft.
Conclusie
Het corridormonitoringssysteem laat zien dat relatief eenvoudige aanpassingen in monitoring kunnen leiden tot zowel betere inzichten als praktischer werken in de kas. In combinatie met verwarringsferomonen biedt dit telers een gerichter instrument om de Turkse mot beheersbaar te houden.
Voor meer informatie:
HortiPro
[email protected]
www.hortipro.com
