Digitalisering van een kas hoeft niet per se gepaard te gaan met de bouw van nieuwe infrastructuur. Het gaat er vooral om bestaande structuren slimmer te maken. Dat legt Francisco Gutiérrez, CEO van het Spaanse Invernadero Inteligente, uit tijdens een bezoek aan een bedrijf dat de realiteit van de sector goed weerspiegelt: infrastructuur die in de loop der jaren is geëvolueerd en die na de recente stormen niet alleen hersteld, maar ook technologisch aangepast moet worden.
Kas met watermeloenenteelt, waar de schade van de stormen van afgelopen winter nog zichtbaar is
Het uitgangspunt van zijn verhaal is een veelvoorkomend scenario: een kas met een zeer basaal klimaatbeheersysteem, beperkt tot het aansturen van luchtramen en zijgevels, zonder enige vorm van analysecapaciteit. Volgens Francisco komt deze situatie vaak voor bij oudere installaties en beperkt het de mogelijkheid van de teler om op basis van data beslissingen te nemen.
"Vanuit die context is het voorstel van Invernadero Inteligente om de bestaande infrastructuur maximaal te benutten, onnodige investeringen te vermijden en bovenop wat er al staat een technologische laag aan te brengen die als het brein van het systeem fungeert. In de praktijk betekent dit de installatie van een besturingseenheid die continu, om de paar minuten, data verzamelt en handelt op basis van parameters die de teler zelf heeft ingesteld. Het systeem integreert zowel de aansturing van de beweegbare onderdelen van de kas als het monitoren van de omgevingsomstandigheden en de staat van het gewas."
Francisco Gutiérrez, CEO van Invernadero Inteligente
"Sensoren vormen een belangrijk element van dit model. Apparaten meten temperatuur en luchtvochtigheid, zowel in de kas als boven het kasdek, evenals de PAR, het deel van het licht dat nuttig is voor de fotosynthese. Dat is een cruciaal gegeven om te begrijpen hoe de plant reageert op de omgevingsomstandigheden."
"Een van de meest relevante aspecten van Invernadero Inteligente is de integratie van substraatcontrole binnen hetzelfde systeem. Dat ontbreekt doorgaans bij traditionele klimaatregelingen, die zich uitsluitend richten op omgevingsvariabelen. Hiervoor worden tensiometers gebruikt, een type sensor met een lange staat van dienst in de tuinbouw. Ze meten rechtstreeks de waterbehoefte van de bodem en geven een signaal, onafhankelijk van het type substraat. Zo worden de beperkingen van andere systemen vermeden, die gevoeliger zijn voor factoren als verdichting of bodemsamenstelling."
"Dankzij deze integratie kan de irrigatie nauwkeuriger worden aangestuurd, waardoor het water-, energie- en meststoffenverbruik afneemt. Dat is niet onbelangrijk in een tijd waarin kostenefficiëntie steeds crucialer wordt", legt hij uit terwijl hij de tensiometers laat zien bij een watermeloenenteelt in de regio Vícar.
Hoe bestaande installaties integreren? Door middel van reverse engineering
De aanpak van het bedrijf steunt daarnaast op een complex maar doorslaggevend technisch proces: reverse engineering. "Die is nodig om nieuwe systemen te integreren in oude installaties waar geen enkele standaardisatie bestaat."
"Elke kas heeft zijn eigen constructieve oplossingen, die vaak tientallen jaren geleden ambachtelijk zijn ontwikkeld, zonder enige aanduiding op de schakelkasten. Dat betekent dat je de bestaande bedrading moet volgen om te achterhalen hoe alles werkt en je daaraan moet aanpassen. Dit werk is weliswaar arbeidsintensief, maar rendabeler dan de volledige installatie te vervangen. Je kunt bestaande elementen hergebruiken, zoals motoren voor de luchtramen of reeds aanwezige elektrische structuren, waardoor de investering voor digitalisering aanzienlijk daalt", legt hij uit. "De complexiteit zit in het feit dat de integratie niet te protocolleren is; het is een arbeidsintensief proces. Maar toch is het veel rendabeler dan een volledig nieuwe installatie", benadrukt hij.
Eerder geïnstalleerde motoren, inmiddels geïntegreerd in het systeem van Invernadero Inteligente
Dit integratiemodel is niet beperkt tot één type kas. Het kan worden toegepast op zowel modernere multitunnelstructuren als traditionele plastic kassen, die veel voorkomen in gebieden als het westen van Almería.
"Het verschil zit in het niveau van automatisering dat haalbaar is. Bij modernere installaties kan rechtstreeks worden ingegrepen op gemotoriseerde systemen, terwijl bij meer basale structuren de nadruk ligt op monitoring en het aanleveren van informatie om de besluitvorming te verbeteren. In beide gevallen is de logica dezelfde: de teler voorzien van hulpmiddelen om beter te begrijpen wat er in zijn gewas gebeurt en het beheer te optimaliseren zonder grote initiële investeringen."
"In de praktijk uit die verscheidenheid zich in het naast elkaar bestaan van bedrijven met verschillende niveaus van technologie. De digitalisering kan zeer uiteenlopende vormen aannemen: van complete klimaatbeheer- en automatiseringssystemen tot eenvoudigere oplossingen gericht op het monitoren van parameters zoals bodemvochtigheid of omgevingsomstandigheden."
"Voor kleine telers heeft de beschikbaarheid van overheidssteun, zoals Europese fondsen, het in sommige gevallen mogelijk gemaakt om de installatie van deze apparatuur volledig te financieren. Zo krijgen zij toegang tot technologieën die anders moeilijker te implementeren zouden zijn."
Economische efficiëntie en duurzaamheid
De impact van deze oplossingen vertaalt zich in een directe verbetering van de productieve en economische efficiëntie. Ze maken het mogelijk om het gebruik van middelen nauwkeuriger af te stemmen in een context waarin elke kostenpost een aanzienlijke invloed heeft op de uiteindelijke rentabiliteit van het bedrijf.
"De irrigatiecontrole heeft bijvoorbeeld niet alleen invloed op het waterverbruik, maar ook op het bijbehorende energieverbruik en het gebruik van inputs als meststoffen, met zowel economische als ecologische gevolgen. In die zin is digitalisering niet alleen een instrument om de productiviteit te verhogen, maar ook een weg naar duurzamere teeltmodellen."
"Het voorstel van Invernadero Inteligente is om elke kas, ongeacht de ouderdom of het technologieniveau, om te vormen tot een systeem dat data genereert, deze interpreteert en ernaar handelt. En dat door in één platform variabelen samen te brengen die traditioneel apart werden beheerd. Een benadering die aantoont dat innovatie niet altijd betekent dat je vanaf nul moet beginnen, maar dat je moet weten hoe je kunt verbinden en optimaliseren wat er al is", besluit Francisco.
© Invernadero InteligenteVoor meer informatie:
Invernadero Inteligente
Tel: +34 950 821 001 (Spanje)
www.invernaderointeligente.es
