De kasteelt in Mexico beweegt steeds meer richting hightech. De sector is afhankelijk van gespecialiseerde grondstoffen en wereldwijde toeleveringsketens. De belasting op substraten zoals kokosvezel en veen is een factor geworden die zowel de dagelijkse bedrijfsvoering als de planningscapaciteit op middellange en lange termijn beïnvloedt. Dat stelt Emmanuel Mena, promovendus bij de Nationale Orde van Advocaten en juridisch directeur van het Mexicaanse douaneagentschap Stacomex.
Mena nam onlangs deel aan een rondetafelgesprek over dit onderwerp tijdens de GreenTech Americas. Hij legt uit hoe het debat rond kokosvezel de afgelopen maanden meer aandacht heeft gekregen. Verschillende partijen — van importeurs tot diplomatieke vertegenwoordigers — zijn hun krachten gaan bundelen om dit probleem aan te pakken. Volgens Mena is het "niet alleen een fiscaal probleem, maar ook een operationeel en financieel probleem, omdat het direct invloed heeft op de levensvatbaarheid van bedrijven die afhankelijk zijn van deze materialen voor hun teelt".
© Barmalini | Dreamstime
Veranderende regelgeving
De kern van het probleem ligt in de veranderende regels die bepalen hoe deze substraten fiscaal worden behandeld. Vooral vanaf 2021 speelde dit een grote rol. De Mexicaanse overheid voerde toen belangrijke wijzigingen door in de classificatie van kokosvezel. Later schrapte ze ook de tariefpost voor veenmos uit Bijlage 27. Die bijlage maakte het sinds 2017 mogelijk om dit materiaal btw-vrij in te voeren, omdat het werd beschouwd als onderdeel van een hydrocultuurkas.
"Jarenlang konden we aantonen dat zowel kokosvezel als veenmos beschouwd konden worden als een integraal onderdeel van kassen met substraatteelt. Ze fungeren namelijk als schakel tussen de plant en de bodem en beschermen het gewas tegen de natuurlijke bodem", aldus Mena. Hij vertelt hoe er zelfs technische en laboratoriumvalidaties werden uitgevoerd door de Mexicaanse belastingdienst (SAT) om deze aanpak te onderbouwen. Dat zorgde een tijdlang voor een relatief stabiel kader voor de import van deze materialen.
"Maar dat evenwicht verdween in juli 2023. Er moest ineens btw worden betaald bij de invoer en de hele fiscale behandeling moest opnieuw worden bekeken. Dat had een domino-effect op andere grondstoffen voor hydrocultuurkassen. Bedrijven kwamen in een onzekere positie terecht. Je kon wel een verzoek indienen om btw-vrij in te voeren, maar door de wijziging in de wet werden die verzoeken afgewezen als de goederen bestemd waren als integraal onderdeel van een hydrocultuurkas."
De financiële druk van de belastingbetalingen, vooral bij kokosvezel, wordt nog verergerd door het btw-teruggaafproces, dat ook terugwerkende kracht heeft voor transacties vóór de wijziging van de tariefpost in 2021. Zeker in een sector waar het grootste deel van de oogst tegen nultarief wordt verkocht. Bedrijven moeten de btw bij invoer voorfinancieren en vervolgens maandenlang wachten op terugbetaling. Dat proces gaat bovendien vaak gepaard met controles die de administratieve last verhogen. Volgens Mena raakt dit niet alleen de liquiditeit, maar ook het vermogen van bedrijven om normaal te functioneren. "Ze moeten vaak extra personeel inhuren om die controles te begeleiden."
Daar komt nog een gevoelig punt bij: de regels worden niet overal op dezelfde manier toegepast. "Het wettelijk kader is federaal, maar in de praktijk zijn er grote verschillen tussen regio's. Sommige importeurs in Jalisco en Sinaloa hebben toestemming gekregen om veenmos btw-vrij in te voeren, omdat de lokale overheden het onder een andere bepaling van artikel 2a van de btw-wet scharen. Maar als je hetzelfde verzoek indient in een andere deelstaat, zoals Mexico-Stad of Querétaro, krijg je gewoon nee te horen. Zulke marktverstoringen", zegt Emmanuel Mena, "zouden er niet mogen zijn in een systeem dat in theorie voor het hele land hetzelfde is."
Gezamenlijke actie via AMHPAC en de Nederlandse ambassade
De sector is begonnen met het verkennen van mogelijkheden voor gezamenlijke actie, om zo een meer gestructureerde dialoog met de overheid op gang te brengen. "Dat omvat ook de mogelijkheid om importeurs samen te brengen via organisaties zoals AMHPAC en hun eisen te kanaliseren met steun van institutionele partijen zoals de Nederlandse ambassade. Het doel is om oplossingen voor te stellen die de fiscale verplichtingen niet ter discussie stellen, maar wel zorgen voor duidelijkere regels die beter aansluiten bij de praktijk van de moderne tuinbouw."
"In steeds complexere teeltsystemen wordt het onderscheid tussen product, grondstof en integraal onderdeel steeds vager", legt Mena uit. "Daarom willen we vanuit de sector geen eisen stellen, maar een bredere discussie op gang brengen over de noodzaak van consistente regelgeving. De agrarische innovatie gaat namelijk veel sneller dan de aanpassing van de regelgeving. Als dat gat niet wordt gedicht, kan het een rem worden op de ontwikkeling van een sector die cruciaal is voor de voedselzekerheid."
Voor meer informatie:
Stacomex
Tel: +52 55 5574 9014 (Mexico)
www.stacomex.com
