Tholen - Komkommertelers zijn voor hun belichte teelt de afgelopen jaren overgeschakeld naar LED. Het telen onder LED-lampen is energiezuiniger, maar vraagt ook om een andere manier van telen. Diverse telers liepen de afgelopen jaren tegen teeltproblemen aan. Een bekend probleem is het ontstaan van 'Mycoskoppen' door de schimmel Mycosphaerella.
In opdracht van telers is onderzoek gedaan naar het ontstaan van dit teeltprobleem. De resultaten zijn onlangs gedeeld op bezoek bij Zuidgeest Komkommers. De resultaten geven telers richting waarin ze oplossingen voor het teeltprobleem moeten zoeken. Vrijwel alle komkommertelers onder LED kennen namelijk onafhankelijk van hun specifieke teeltsituatie problemen met Mycos, zoals veel tomatentelers met belichting worstelen met het voorkomen van wankleur.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nlEerst een kijkje in de kas, daarna volgde een bespreking in de kantine
Te koud geteeld bij overstap naar LED
Bij de komkommers in Delfgauw teelden ze al vijf jaar komkommers onder HPS-belichting toen de overstap naar LED-lampen werd gemaakt. Met de belichte teelt onder LED-lampen hebben Marco en Mike Zuidgeest inmiddels drie winterseizoenen ervaring. De telers hebben het gevoel dat ze nog niet de volledige potentie van de LED-teelt hebben kunnen benutten. Voor een belangrijk deel komt dat door problemen met Mycosphaerella.
In het eerste jaar met de LED-teelt traden direct problemen met Mycoskoppen op. Van 85 micromol HPS-belichting gingen de telers in hun moderne kas met hogedraadteelt naar 200 micromol LED. De teelt was destijds al van start. De LED-lampen waren iets vertraagd in levering. Bij de LED-teelt hoorde een andere temperatuur, realiseert Mike zich inmiddels. "In onze eerste winter onder LED hebben we te koud geteeld. We hebben onze etmalen niet direct aangepast bij de overstap naar LED. Overal ontstond opschot en de komkommers kwamen er lastig af."
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Airmix-systeem, dubbel schermdoek en LED, genoeg technieken om mee te werken
Aanpassingen: blad afvoeren en buis omhoog
Voor het tweede teeltjaar werd onder meer besloten geplukt blad snel uit de kas af te voeren. Daarmee zou ook overtollig vocht uit de kas worden verwijderd, samen met mogelijk ook schimmelsporen. Ook werd de hijsbare buis hoger in het gewas geplaatst. Tot teleurstelling van de telers bleven de Mycosproblemen ook na tal van aanpassingen ontstaan. Sterker nog, de telers zagen de problemen toenemen. "Er zit geen lijn in waar we de oorzaak van het ontstaan van Mycoskoppen moeten zoeken", constateert Marco.
Daarop schakelde de teler uit Delfgauw Sigrow in, dat sensoren leverde om achter de oorzaak van het voorkomen van de problemen met Mycosphaerella te komen. In de kas in Delfgauw werden onder meer een thermische camera ingezet en ook werd een netto-stralingsmeter gebruikt. Met steun van Glastuinbouw Nederland werd een onderzoek opgezet. Peter van Weel van Weel.Invent leidde het onderzoek. Hij presenteerde begin april zijn bevindingen.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
De komkommertelers zijn meer blad af gaan voeren vanwege de uitdagingen met vocht
Mycos steekt de kop op in voorjaar
In de kas in Delfgauw maken de komkommertelers gebruik van het Airmix-systeem van Van der Ende Group om luchtbeweging te creëren en lucht mee te ontvochtigen. In het derde winterseizoen is bovendien het gebruik van de groeibuis boven de kop van de plant geoptimaliseerd. Met een hogere buistemperatuur proberen de telers nu de plant op temperatuur te krijgen in plaats van de kas op temperatuur te krijgen. Er ligt meer focus op het maken van een goed microklimaat voor de plant.
Vooral de overgang van winter naar voorjaar, met soms warme zonnige dagen en dan weer wisselvallig donker en koud weer, maakt het voor telers lastig. De plant wordt bij veel instraling actief en gaat volop verdampen. Wanneer dan vervolgens het weer buiten omslaat of de nacht haar intrede doet, ontstaan makkelijker vochtproblemen. Bij Zuidgeest Komkommers zien ze juist in deze periode van het jaar Mycos de kop opsteken.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Mike Zuidgeest, Peter van Weel en Marco Zuidgeest praten de groep bij
Pleidooi voor AV-meten
In de kantine bij Zuidgeest Komkommers presenteerde Peter van Weel zijn resultaten. De onderzoeker begon zijn onderzoek met de hypothese dat er sprake is van een onbalans in het samenspel van worteldruk en verdamping. Guttatie die ontstaat, geeft Mycosproblemen. Vooral verdamping in de kop van de plant moet verbeterd worden.
In het onderzoek voerde Peter onder meer rookproeven uit en deed hij handmatig microklimaatmetingen. Hierbij zag Peter dat het Airmix-systeem goed zijn werk deed. De luchtbeweging in de kas in Delfgauw is goed en ook de temperatuurverdeling is uniform. Wel constateert Peter dat het belangrijk is de Airmix goed in te regelen, zodat er lokaal niet te veel koude lucht het gewas in wordt geblazen. Bij een verkeerde regeling van de Airmix kan koude lucht zorgen voor te veel afkoeling, condensvorming en verlies van verdamping.
De ervaren onderzoeker adviseert telers om naast RV ook AV te meten, zowel boven het schermdoek als in de kas en buiten de kas. Op basis van het verschil in AV boven het doek en buiten kunnen telers de klepstand van de Airmix instellen, voor een optimale vochtafvoer. Klimaatcomputerleveranciers kunnen telers met een nieuwe automatische regeling hierbij helpen. De eerste leverancier is een dergelijke regeling inmiddels in de praktijk aan het testen, weet Peter.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Peter van Weel deelt zijn verwachtingen voorafgaand aan het onderzoek
© SigrowStappenplan voor probleemoplossing
Dé oplossing voor het Mycosprobleem in de LED-teelt van komkommers krijgen de aanwezigen dinsdagmiddag 7 april niet. Wel geeft Peter een stappenplan. Zoals wel vaker bij teeltproblemen is er sprake van een samenspel van factoren.
Telers moeten de oplossing voor het Mycosprobleem zoeken in het optimaliseren van het microklimaat rond de plant. Daarvoor moeten zij hun schermstrategie, raamstanden, gebruik van ontvochtigingsystemen en hun verwarming zorgvuldig op elkaar afstemmen. Goed schermen kan onnodige uitstraling voorkomen. Verder helpen AV-metingen de teler om de raamstand te bepalen om vocht af te voeren én bij het instellen van hun ontvochtigingsapparatuur. Het Mycosprobleem is volgens de ervaren onderzoeker vooral een regelprobleem.
Foto rechts: de onderzoeksopstelling bij Zuidgeest Komkommers. Verschillende sensoren van Sigrow zijn gebruikt. In de kas bij Zuidgeest Komkommers ging het om een netto-stralingsmeter boven de kop van het gewas, een thermische camera met automatische bladherkenning onder en tussen rijen met en zonder Airmix-ventilatoren, een infraroodsensor die de temperatuur van het onderste doek meet én sensoren om temperatuur, RV en PAR-licht te meten.
Bij Zuidgeest Komkommers is om het gemis van stralingswarmte van de LED-lampen te compenseren én uitstraling uit de kas tegen te gaan de buistemperatuur in de kop aangepast in de laatste LED-teelt. Bovendien is de bovenste buis in het gewas 20 centimeter boven de kop geplaatst, zodat de warmtestraling over een bredere hoek het gewas bereikt. Ook dat is een aanpassing uit het stappenplan van Peter. Dankzij de aanpassingen zijn er inmiddels beduidend minder Mycosproblemen dan voorgaande jaren. Dit lijkt te danken aan de combinatie van minder uitstraling, minder koude lucht inblazen met de Airmix en betere vochtafvoer door een andere regeling van schermkieren en ramen.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
LED-lampen maken jaarrond teelt van komkommer mogelijk
Van handmatig naar automatisch regelen
De telers en onderzoekers kwamen tot deze aanpassingen mede op basis van inzichten uit het gebruik van de sensoren van Sigrow. Peter ziet alvast vooruitkijkend nog meer mogelijkheden, met dank aan de inzet van sensoren in de kas. "Als we dan toch meetapparatuur hebben en verdamping onder LED onder controle hebben, zullen we dan ook de opening van de huidmondjes en VPD (dampdrukdeficiet) gaan optimaliseren?"
Dat lokt bij de aanwezigen in de kantine bij Zuidgeest Komkommers dan weer reactie op. "Hoe meer sensoren en camera's we hebben, hoe meer vraagtekens er ontstaan", lacht teler Marco. Rutger Vreezen, Data Driven Growing Specialist bij Sigrow, schrikt daar niet van terug. "80% reductie van Mycosphaerella is al mogelijk met goed handmatig regelen. Met automatiseren kunnen we naar 100% toe. Met handmatig regelen zijn we soms nét nog te laat."
© Sigrow
Weergave meten bladtemperatuur met camera Sigrow
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
De bijeenkomst op 7 april was erop gericht om kennis te delen met collegatelers en andere sectorpartijen.
Voor meer informatie:
Sigrow
[email protected]
www.sigrow.com
Weel.Invent
[email protected]
