Extra grote warmtepomp maakt uitbreiding mogelijk voor Kwekerij Aarts

Tholen - Bij de bouw van een nieuwe kas zocht Rens Aarts naar de beste manier om de kas te verwarmen. Vanwege netcongestie viel de optie WKK af. Uiteindelijk viel de keuze op een warmtepomp met een thermisch vermogen van 2 MW. Met een dergelijk groot vermogen is Kwekerij Aarts de eerste in de glastuinbouw. Sinds begin dit jaar is het unieke systeem operationeel.

"We durven te pionieren", zegt Rens over de opmerkelijke keuze. "We wisten dat we een weg ingeslagen waren zonder dat er ervaring mee was." In het verleden lieten de Brabantse telers ook al zien dat ze durven te innoveren. "De inpakrobot voor komkommers van Aweta is hier geboren en mijn vader hielp ook mee bij het doorontwikkelen van teeltgoten", vertelt de teler die in 2022 het familiebedrijf van zijn ouders overnam.

Unieke warmtepomp voor glastuinbouw
Naast het bestaande bedrijf van 9,6 hectare, waar komkommers en herfsttomaten worden geteeld, werd in 2023 grond voor uitbreiding gekocht. Samen met een sparringpartner ging Rens op zoek naar antwoord op de vraag hoe hij duurzaam de nieuw te bouwen kas van 3,6 hectare kon gaan verwarmen. Diverse opties passeerden de revue. Voor ondiepe geothermie werd zelfs een vergunning aangevraagd, en ontvangen. Uiteindelijk viel de keuze echter op een lucht/water-warmtepomp

Vader Gerard vond er in de zomer van 2024 eentje op internet. Die warmtepomp had echter maar een vermogen van 500 kW, terwijl de komkommer- en tomatenteler had laten uitrekenen dat er 2 MW nodig was bij uitbreiding van de kas. Op die manier kon worden voldaan aan de voor nieuwbouw vereiste groei van opgesteld vermogen.

Een ander aandachtspunt was het koudemiddel dat werd gebruikt bij de warmtepomp. "We hadden een voorkeur voor een natuurlijk koudemiddel en hebben gekozen voor CO₂. Onze eerste gedachte hierbij was dat, mocht er bij een calamiteit koudemiddel ontsnappen en in de kas komen, het in het geval van CO₂ niet schadelijk voor de planten zou zijn."

In Cogas Climate Control werd door de warmtepompleverancier CCR een dealer voor de glastuinbouw gevonden. Kwekerij Aarts vroeg samen met Epiic, een dochteronderneming van aaff die onder meer gespecialiseerd is in subsidieaanvragen, vervolgens MEI-subsidie aan. De subsidieregeling is speciaal voor marktintroductie van energie-innovaties in de glastuinbouw.

Integratie in glastuinbouw
De keuze voor een warmtepomp vraagt ook om aanpassingen aan de kas. Kassenbouwer Maurice Kassenbouw realiseerde een goed geïsoleerde kas met twee schermen. Cogas realiseerde een uitgebreid laagwaardig warmtesysteem, met veel verwarmend oppervlak, een ondernet, een laag-temperatuurnet onder de teeltgoot en een extra groeibuis.

"We kunnen drie netten onafhankelijk van elkaar sturen, of het net verlengen als we een lagere retourtemperatuur nodig hebben", legt Rens uit. Die retourtemperatuur is belangrijk, weet hij. "Voor een optimale werking van de warmtepomp heb je constant een temperatuur van 30 graden Celsius nodig."

In het proces voorafgaand aan de installatie van de warmtepomp liet Kwekerij Aarts de warmtepomp doorrekenen bij een ingangstemperatuur van 30 graden Celsius, een uitgangstemperatuur van 60 graden Celsius en een buitentemperatuur van -5 graden Celsius. "Wij hebben namelijk warmte nodig als het buiten koud is."

Een mooie bijkomstigheid van de keuze voor de CO₂-warmtepomp van CCR is dat deze warmtepomp ook een temperatuur van 80 graden Celsius kan genereren bij een ingangstemperatuur van 30 graden. "We kunnen 3 setpoints draaien. Met als ingangstemperatuur 30 graden kunnen we kiezen voor 40, 60 of 80 graden als uitgangstemperatuur."

Aanvullende investeringen
De nieuwgebouwde kas is speciaal ingericht om met een warmtepomp te werken, maar ook de bestaande kas kreeg updates. Zo is voor energiebesparing overal een tweede scherm geïnstalleerd en is in beide kassen voor ontvochting via het CoVent-luchtbehandelingssysteem van Cogas Climate Control gekozen, waarbij Kwekerij Aarts voor het systeem zonder slurven koos.

Op het schuurdak heeft Kwekerij Aarts zonnepanelen liggen. Om het energiesysteem optimaal te laten werken, is ook in een extra WKK van 1 MW geïnvesteerd. "Deze WKK is snel in vermogen stuurbaar. De WKK kan bijspringen als we veel elektra nodig hebben, kan draaien voor CO₂ of bij een gunstige stroomprijs. Als we de warmte niet nodig hebben, slaan we de warmte op in onze buffertank."

Voor optimale sturing van de warmtepomp en alle overige energieassets zorgt slimme software. Horticoop Technical Services installeerde hiervoor klimaatcomputer IIVO van Hoogendoorn Growth Management.

Het toepassen van een warmtepomp in een situatie met een nieuwe en bestaande kas, bovenop de specifieke situatie op locatie bij Kwekerij Aarts, maakt het project in Asten-Heusden bijzonder, vertelt Pascal Janzen namens Cogas Climate Control. "We hebben hier te maken met fluctuaties in aanvoer- en retourtemperatuur en fluctuaties in de beschikbaarheid van elektriciteit. Dat is uitdagend, omdat je een warmtepomp niet zomaar even aan en uit zet. Constantheid is belangrijk." Alle technieken en de software zijn zo ingericht dat die constantheid bij Kwekerij Aarts wordt gerealiseerd.

Cogas Climate Control merkt toenemende interesse in warmtepompen vanuit de glastuinbouw. Naast het project bij Kwekerij Aarts installeerde Cogas Climate Control ook een warmtepomp bij Kwekerij Loos, een aardbeienteler. Een volgend project bij een andere vruchtgroenteteler zit ook al in de pijplijn.

Cogas Climate Control is dealer van CCR, de leverancier van de warmtepomp aan Kwekerij Aarts, en levert ook systemen van Koning Koudetechniek. Pascal Janzen: "We kiezen voor leveranciers die ook goede langdurige service kunnen verlenen." Beide partijen leveren CO₂-warmtepompen "Ieder koudemiddel heeft bepaalde eigenschappen. In de meeste gevallen is CO₂ de beste oplossing."

Optimaliseren met software
Op 23 januari is er in de kassen bij Kwekerij Aarts voor het eerst weer geplant voor het nieuwe seizoen. De eerste kas waarbij de warmtepomp voor warmte ging zorgen, werd op 5 februari geplant. Sindsdien zijn de telers samen met hun partners de nieuwe techniek optimaal aan het inregelen met de bijbehorende software.

Op termijn heeft Kwekerij Aarts dankzij de aankoop van grond ruimte om nog eens 3 hectare kas nieuw te bouwen. Ook dan zal er weer goed naar het energieplaatje gekeken moeten worden. De kennis over het gebruik van de warmtepomp die hij momenteel opdoet, komt dan goed van pas.

De teler merkt bovendien dat hij sinds hij dit voorjaar een bericht op sociale media zette ook veel vragen van collega's krijgt over het gebruik van de voor de glastuinbouw nog relatief nieuwe techniek. Eén tip kan hij alvast delen. "Het is belangrijk om de seizoens-COP van een warmtepomp te weten."

Het gaat dan om het gemiddelde rendement van een warmtepomp over een compleet stookseizoen. De COP (Coefficient of Performance) van een warmtepomp geeft het rendement aan. In een getal wordt uitgedrukt hoeveel warmte (kWh) wordt geproduceerd per kWh verbruikte elektriciteit. Hoe hoger de COP-waarde, hoe meer warmte een warmtepomp uit 1 kWh elektriciteit kan halen. "Laat dit goed doorrekenen bij winterse omstandigheden", adviseert Rens collegatelers die de investering overwegen.

© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Er is een derde WKK geplaatst bij Kwekerij Aarts, met een vermogen van 1 MW. De WKK kan ingezet worden om elektriciteit voor de warmtepomp te genereren, en ook de CO₂ voor de planten in de kas te maken. "Tijdens lage stroomprijzen kunnen we de warmtepomp warmte laten bufferen in de warmwateropslagtank, en ook later op het gehele bedrijf weer gebruiken", legt Rens uit.

© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Overal in het proces zijn sensoren geplaatst om de temperatuur in het systeem te monitoren, en het proces optimaal aan te kunnen sturen.