Hoewel de regenval dit seizoen gunstig is geweest voor de Marokkaanse tuinbouw, staat de sector onder druk door een groeiend arbeidstekort, een probleem dat volgens branchevertegenwoordigers inmiddels zwaarder weegt dan de waterschaarste. Werkgevers hebben steeds meer moeite om personeel te vinden, met name voor seizoensgebonden werkzaamheden zoals oogsten, uitdunnen en gewasverzorging, die sterk arbeidsintensief blijven.
Rachid Benali, voorzitter van de Marokkaanse Confederatie voor Landbouw en Plattelandsontwikkeling, noemt de situatie "zeer ernstig" en waarschuwt voor directe gevolgen bij de huidige oogst. Door het gebrek aan personeel blijven delen van het land onbewerkt, lopen opbrengsten terug en stijgen de teeltkosten.
"Een aanzienlijk deel van de citrus dreigt dit jaar simpelweg niet geplukt te worden", aldus Benali. Om het personeelstekort enigszins op te vangen, stappen telers over op alternatieve beloningssystemen, zoals betaling per oogsthoeveelheid of het delen van de opbrengst. Toch blijft het lastig om mensen te vinden, ondanks daglonen van 250 tot 300 dirham (€ 23 - € 28). "Het is geen kwestie van loon, maar van een gebrek aan beschikbare arbeidskrachten", benadrukt hij.
Verschillende structurele oorzaken liggen hieraan ten grondslag. Langdurige droogteperiodes in het verleden leidden tot minder werk op het platteland, waardoor veel arbeidskrachten naar de stad zijn vertrokken. Tegelijkertijd bieden stedelijke bouwprojecten inmiddels meer stabiliteit en hogere inkomens dan seizoenswerk in de tuinbouw. "De plattelandsregio's lopen leeg. We kunnen gewoonweg geen mensen meer vinden", zegt Benali. Oogstbedrijven die vroeger met 120 tot 140 arbeiders werkten, moeten het nu vaak doen met een team van slechts 20 mensen.
Verlate oogsten drukken niet alleen de kwaliteit, maar ook de opbrengstprijzen. Als oplossing wordt gekeken naar een betere regionale verdeling van arbeidskrachten, maar zelfs dat wordt steeds moeilijker nu er nauwelijks nog regio's met een arbeidsoverschot zijn. Andere besproken maatregelen zijn het toestaan van tijdelijke opvang voor seizoensarbeiders op de teeltbedrijven — naar Spaans model — en het inzetten van migranten uit Sub-Sahara-Afrika, die al in regio's als Souss Massa werkzaam zijn. Dergelijke oplossingen brengen echter juridische en sociale vraagstukken met zich mee.
Volgens brancheorganisaties beweegt Marokko steeds meer richting de situatie zoals in delen van Europa, waar de tuinbouw kampt met een structureel tekort aan arbeidskrachten, hogere lonen en een tanend concurrentievoordeel.
Bron: The North Africa Post
