Tholen - De teelt loopt nog door tot en met week 17, maar na drie jaar onderzoek zijn begin april alvast de resultaten gedeeld van een groot onderzoek in de belichte tomatenteelt. Een van de conclusies: het is goed mogelijk om gezonde tomaten te telen onder full LED-belichting met een 50% lagere warmte-input. Positief nieuws voor de praktijk van telers, al plaatste een van de aanwezige telers in de paneldiscussie er woensdag terecht ook een kanttekening bij.
Teler Jan-Willem Bolle van Noordhuys ziet namelijk een gevaar in te makkelijk conclusies trekken uit onderzoek in reactie op de energiecrisis van 2021-2022. De beleidsmakers uit Den Haag lezen ook mee, en zij zouden zomaar de broodnodige nuance kunnen missen die bij zo'n opzienbarende conclusie hoort.
De tomatenteler met 11,5 ha LED-teelt wijst er bijvoorbeeld op dat er geen kostenplaatje bij zit voor de gerealiseerde teelt. Ook merkt hij op dat waar de onderzoekers de grenzen op konden zoeken, bijvoorbeeld qua bemesting, telers in de praktijk die risico's niet kunnen lopen. Als er dan iets misgaat, loopt de financiële schade op soms wel tientallen hectares makkelijk in de tonnen. Het kopiëren van onderzoek naar de praktijk gaat niet zomaar.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Matthijs van den Beukel, Jan-Willem Bolle (Noordhuys), Bram Rongen (Botany), Evelien Rossiers (Proefcentrum voor de Groenteteelt) en Willem Valstar (Stargrow Consultancy) verzorgden de paneldiscussie
Handvatten voor praktijk
De onderzoekers en de aanwezigen in de zaal erkennen de praktijkzorgen van de tomatenteler. Onder leiding van Signify en Grodan is daarom drie jaar geleden ook onderzoek opgezet, juist om telers uit onderzoek handvatten aan te kunnen reiken om de full-LED-teelt te optimaliseren.
De eerste twee jaar werden er cherrytomaten geteeld in het onderzoek. Het derde jaar is op verzoek van de praktijk er een grove trostomaat geteeld, het ras Macxize van Axia. Nieuw in het derde onderzoeksjaar is verder speciale aandacht voor wankleurigheid en ook nieuw is de introductie van tussenbelichting.
Woensdagochtend konden de deelnemers eerst op bezoek bij Botany de proef bekijken, en ook even ruiken en voelen tussen de tomaten in de proef. 's Middags werden door verschillende sprekers meer in detail resultaten gedeeld. Zo stonden er presentaties over licht en klimaat en over irrigatie en de nutriëntenstrategie op het programma.
© Philips
Kijkje in de kas van 256 vierkante meter bij Botany. De 30-weekse teelt ging van start in week 39 en loopt tot en met week 17. Het ras Macxize van Axia is op 3,73 stengels geteeld, waarbij vijf vruchten per tros zijn aangehouden.
Wankleur en lichtbenuttingsefficiëntie
Afsluitend vond de paneldiscussie plaats. Daarin zaten naast teler Jan-Willem ook proefleider Bram Rongen van Botany, Evelien Rossiers van het Proefstation voor de Groenteteelt in Sint-Katelijne-Waver en teeltadviseur Willem Valstar van Stargrow Consultancy. Aan de hand van vragen van moderator Matthijs van den Beukel werd de brug van onderzoek naar praktijk geslagen.
Het viel Matthijs, die net als ondergetekende halverwege het programma aansloot, direct op dat het onderwerp veel losmaakte bij de aanwezigen. Bij binnenkomst op congreslocatie Graaf ter Horst in Horst werd er door de aanwezigen tijdens de presentaties druk in kladblokken geschreven, meegetypt op smartphones en werden er volop vragen gesteld.
Tijdens de paneldiscussie komen actuele aandachtspunten zoals wankleurigheid en ook de lichtbenuttingsefficiëntie onder LED voorbij. Het valt op dat de onderzoekers met een lage warmte-input problemen met wankleur in hun teelt hebben kunnen verminderen.
Aangepaste voedingsstrategie
Bovendien heeft een aangepaste voedingsstrategie bijgedragen aan behoud van hoge kwaliteit grove trostomaten. In de winterteelt onder LED werd een aanpak gevonden om groene plekken en wankleurigheid niet alleen te begrijpen, maar ook te voorspellen en te voorkomen. Door te sturen op onder andere een hogere kalium/nitraat-verhouding en een lagere EC blijft zowel productie als kwaliteit gewaarborgd, liet Ruud Kaarsemaker van Normec zien. In het onderzoek is veel gemeten met sensoren van onder meer Wireless Value en Grodan.
© Philips
Tussenbelichting
Technisch valt de inzet van tussenbelichting naast bovenbelichting op. Er zijn twee lichtbehandelingen getest in de kassen met daarin schermen van Ridder. De ene behandeling met alleen 350 micromol toplights van Philips en de andere behandeling met 247 micromol bovenbelichting én 103 micromol tussenbelichting van Philips.
Met die laatste lichtbehandeling kon een meerproductie van 5-7% worden gerealiseerd. Nog niet genoeg volgens praktijktelers om de investering ook in hun kas recht te kunnen rekenen, maar mogelijk wel aanleiding voor nieuw onderzoek. Het zou bijvoorbeeld interessant zijn om de inzet van tussenbelichting te vergelijken met de inzet van een extra groeibuis hoger in het gewas. Qua investering is die extra groeibuis nu het makkelijkst te realiseren, maar wat als er met tussenbelichting nog meer meerproductie mogelijk is?
© Philips
Ontvochtiging
Automatisch gaat het tijdens de paneldiscussie ook over beleid, dat moet stabiel zijn willen telers kunnen investeren, benadrukt Evelien, en over gewasbescherming, voer voor minstens nog een uur extra discussie. Die kant gaat het woensdag niet op. De focus blijft op het energiezuinig tomaten telen onder full-LED-belichting. Daarbij is ontvochting volgens teeltadviseur Willem inmiddels een must. Ook in de kassen van Botany beschikten de onderzoekers hierover. Het Air&Energy-systeem werd gebruikt, waarmee bovendien luchtbeweging kon worden gecreëerd.
De resultaten uit het onderzoek zijn woensdag met een Nederlandstalig publiek gedeeld. Philips en Grodan zullen tijdens GreenTech Amsterdam de resultaten ook met een internationaal publiek delen. Bovendien delen zij nog onderzoeksresultaten inclusief cijfers als de volledige teelt er na week 17 op zit.
© PhilipsJos Beerens (Grodan) en Marcel Raats (Signify)
Voor meer informatie:
Signify
www.philips.com/horti
Grodan
www.grodan.com
