In Italië tonen proeven van de Universiteit van Bologna aan dat de Braziliaanse 'plantbare dakpan' Kaatop geschikt is voor voedselproductie, met opbrengsten die vergelijkbaar zijn met gangbare hydroponic teeltsystemen.
Toen professor Francesco Orsini en zijn team van het ResCUE-AB onderzoekscentrum, onderdeel van de faculteit Landbouw- en Voedingswetenschappen van de Universiteit van Bologna, het systeem testten naast conventionele niet-grondgebonden teelt, leverde dat opvallende resultaten op.
"De resultaten bevestigen onze hypothese dat het mogelijk is om voedsel te telen in ons tegelmodel, met productieresultaten vergelijkbaar met traditionele teeltsystemen," zegt Sérgio Rocha, CEO en oprichter van Instituto Cidade Jardim. Bij sla kwam dat neer op een gemiddelde opbrengst van 103 gram per plant. De uitkomsten leidden tot een herontwerp van het interne irrigatiesysteem van de tegel.
© Kaatop
Onderzoeksresultaten uit Bologna
Volgens Rocha was Kaatop vanaf het begin bedoeld als meer dan alleen een drager voor sedumvegetaties, maar ontbrak het aan een geschikte onderzoeksomgeving om dat te onderbouwen. De samenwerking met ResCUE-AB richtte zich op drie vragen: welke dakhelling levert de hoogste opbrengst, welke gewassen presteren het best en welke realistische productievolumes haalbaar zijn op dit type daksysteem.
"Het eindrapport laat zien dat slechts 8 m² voldoende is om in de dagelijkse behoefte aan verse groenten voor één volwassene te voorzien. Dat betekent dat een garage van circa 40 m² voldoende kan zijn om een gezin van vijf van verse groenten te voorzien."
Daarnaast wordt in het onderzoek een economische indicatie gegeven: bij een prijs van €1 per krop sla en een productie van maximaal 800 planten op een dergelijk oppervlak, kan dit een relevante bijdrage leveren aan het huishoudbudget.
De hellingsproeven lieten zien dat daken met een helling van 15% en 25% de hoogste opbrengsten gaven. Verticale toepassingen bleven circa 25% achter. Deze resultaten vormden de basis voor een technische aanpassing. "We hebben het interne irrigatiebord opnieuw ontworpen om de waterverdeling en afvoer te verbeteren," aldus Rocha.
© Kaatop
Werking van de dakpan
Instituto Cidade Jardim werd in 2008 opgericht in São Paulo door Rocha en ecoloog Fabiana Scarda, met een focus op onderzoek en aanleg van groendaken. Kaatop, gepatenteerd in 2012, vervangt de massieve EPS-kern van een standaard sandwichpaneel door een speciaal ontwikkeld paneel met interne irrigatiekanalen en leidingen voor druppelirrigatie.
De overlappende panelen zorgen voor waterdichtheid, vergelijkbaar met traditionele dakbedekking. Tests door het Construction Technologies Laboratory van het Technologisch Onderzoeksinstituut van de Universiteit van São Paulo bevestigen dat het systeem waterdicht is vanaf een minimale dakhelling van 10%.
"De grootste technische uitdaging was om het systeem licht genoeg te maken voor zowel nieuwbouw als renovatie," zegt Rocha. "Het gewicht bedraagt maximaal 35 kg per m², inclusief waterverzadiging en biomassa van gewassen tot circa 80 cm hoog, zoals tarwe."
Bij verticale tuinen wordt uitsluitend teelt op water toegepast, vooral vanwege uniforme groei en uitstraling. Bij groendaken wordt vaker gekozen voor substraatteelt of extensieve systemen zonder irrigatie. "Wanneer het dak wordt gebruikt voor voedselproductie, biedt teelt op water duidelijk de beste resultaten," aldus Rocha.
© Kaatop
© Kaatop
Gewasprestaties
Het systeem blijkt geschikt voor een breed scala aan gewassen. Naast akkerbouwgewassen zoals tarwe, bonen, haver en zonnebloemen, zijn ook groenten geteeld zoals tomaat, komkommer, aubergine, sla, andijvie en kool. Daarnaast groeien kruiden als basilicum, rozemarijn en salie succesvol op het systeem.
Sommige resultaten waren onverwacht. "Tulpen ontwikkelden zich opvallend goed en gaven een aantrekkelijk visueel effect op het dak," zegt Rocha.
De eerste commerciële verkopen in Brazilië, goed voor 716 m², kwamen vooral uit een andere doelgroep dan de traditionele markt voor groene daken. Waar normaal gesproken luxe woningbouw domineert, is er nu vooral interesse vanuit meer kostengevoelige projecten. Toepassingen variëren van 15 tot 175 m² en bevinden zich met name op agrarische gebouwen en locaties van ngo's, waar vaak geen betonnen dakconstructie of waterdichte laag aanwezig is.
© Kaatop
© Kaatop
Uitrol naar Europa
Met een vestiging in Barcelona richt het bedrijf zich op Europese markten zoals Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, evenals op de Verenigde Staten, waar eveneens een patent is verkregen. De marktintroductie verloopt volgens Rocha trager dan gewenst.
"Het gaat om investeringen in CE-markering, verkoop- en serviceteams, marketing en distributie. We bouwen dit vanuit de Braziliaanse moederorganisatie op, wat de uitrol vertraagt."
© Kaatop
Marktpotentieel
Volgens Rocha bestaat circa 70% van het stedelijk oppervlak uit daken, terwijl minder dan 10% geschikt is voor bestaande groendaksystemen. Veel daken zijn uitgevoerd in metaal, keramiek of vezelcement op lichte draagconstructies, zonder betonvloer of waterdichte laag. Dit maakt traditionele groendaken technisch complex en kostbaar.
"Kaatop is een geïntegreerd bouwproduct dat direct op de constructie wordt bevestigd en aansluit bij bestaande dakoplossingen. Daardoor kan het worden geïnstalleerd door bouwprofessionals die al ervaring hebben met sandwichpanelen," zegt Rocha.
De verdere groei hangt volgens hem vooral af van beschikbaarheid. "Distributie is cruciaal. Het product moet breed beschikbaar zijn als bouwmateriaal, zodat gebruikers het zelf kunnen toepassen voor voedselproductie."
Voor meer informatie:
Sérgio Rocha, CEO en oprichter
Instituto Cidade Jardim / Kaatop 
[email protected]
www.kaatop.com
www.institutocidadejardim.com.br
