Inzicht uit meting microbioom leert: Steriel is niet goed

Tholen - Teler Tom Van Paemel van Helleborus had wortelproblemen. Hij stopte na een tip van een collega met het doseren van waterstofperoxide. In plaats daarvan ging hij het water in zijn bassins en recirculatiesilo behandelen met de Vital Oxidizer. Om in de gaten te kunnen houden of zijn investeringen het gewenste effect hadden, schakelde de teler Kytos in. Het biotechnologiebedrijf kon de teler met data laten zien dat zijn investering effect sorteerde en een gezond microbioom opleverde.

"Schoon water is helder water met een gezonde microbiologie", vindt John van Ruyven van JVR Tecmar. In de praktijk merkt hij echter dat het idee leeft dat water pas schoon is als het steriel is. Hij is ervan overtuigd dat veel telers onterecht hun heil zoeken in overmatig ontsmetten van hun water, met alle gevolgen van dien. "Hoe meer je ontsmet, hoe meer problemen je in de wortelzone en je drainwater krijgt." John levert telers een systeem dat fungeert als kleine waterzuivering die het water ontdoet van organische verontreinigingen. Het gaat om de Vital Oxidizer.

Als je water steriel maakt, krijgen ongewenste bacteriën en schimmels makkelijker de overhand, vult Marc Indigne het betoog van John aan. Marc is COO van Kytos. Beide heren kwamen met elkaar in contact nadat Kytos, zonder dat John noch Marc zich dat realiseerde, de werking van de Vital Oxidizer al had doorgemeten. De teler die in het systeem investeerde, wilde graag bevestiging van de werking in data zien. "Drie weken na installatie en het stoppen met doseren van peroxide had hij hele goede wortels", zegt John. "En uit de data van Kytos kon je ook precies zien wanneer de Vital Oxidizer aanstaat, en wanneer niet."

Snel dynamiek microbioom bepalen
Kytos is inmiddels vijf jaar actief. Het bedrijf is een spin-off van de Universiteit Gent. Kytos werkt met nieuwe technologie om snel de dynamiek in het microbioom te bepalen. Dat kan met flowcytometrie. Met de geavanceerde laboratoriumtechniek is Kytos in staat een 15-tal kenmerken van elke individuele cel in het microbioom in kaart te brengen. Bovendien kan men onderscheid maken tussen dode en levende cellen. Traditionele laboratoria kunnen dat niet, benadrukt Marc.

Kytos ontwikkelde een 15-tal markers, bijvoorbeeld voor bacteriën en schimmels, zoals Fusarium, Pythium of Agrobacterium. Alle indicatoren die het biotechnologiebedrijf gebruikt, zijn softwarematig. "Het zijn algoritmes die steeds beter worden met behulp van machine learning", legt Marc uit. "Met de indicatoren zijn we in staat het microbioom in kaart te brengen, maar kunnen we bijvoorbeeld ook zien wat er gebeurt als een teler ontsmet. Wij gaan ervan uit dat diversiteit in het microbioom beter is dan het uitschakelen van één specifiek pathogeen. Het is niet goed als je een groot deel van het microbioom uitschakelt door hevig te ontsmetten. Als je dat doet, zet je alleen maar de deur open voor opportunisten."

© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nlSteriel is niet goed
Met behulp van de data die Kytos telers na metingen levert, kan een teler beter sturen. "Op die manier leveren we in feite een managementtool", zegt Marc. John ziet dat zijn klanten geholpen zijn met meer data over het microbioom, en met data over wat het effect is van de investering in een Vital Oxidizer op hun waterkwaliteit en de teelt. "Telers vragen zich vaak af: 'Hoe komt het nu dat ik problemen heb terwijl ik schoon water heb?'" De laatste tijd ziet hij dat er meer aandacht is voor het microbioom. Er is meer bewustwording over het belang van een goede microbiële balans in water en substraat. Toch ziet hij dat er nog veel winst te behalen valt. "Steriel water is de tegenstander van de tuinbouw. Het geeft een vals idee van zekerheid. Als er schimmels in de lucht zitten, is besmetting van water alsnog snel weer mogelijk."

Foto rechts: Box van de VitalOxidizer met pomp en besturing

Telers die op zoek zijn naar meer zekerheid kunnen door Kytos metingen laten doen. Zij krijgen hiervoor een KytoVial bemonsterings- en analysepakket opgestuurd. Daarmee kan de teler zelf monsters nemen, die de teler in een door Kytos zelf ontwikkeld vialtje met fixatief stopt. Op die manier kan een monster veilig naar het laboratorium verzonden worden. Kytos doet dat momenteel al voor klanten in België, Nederland, Duitsland en Frankrijk, en is daarnaast al in de aquacultuursector actief, met onder meer lokale servicelabs in Azië. "De klant stuurt ons het monster toe en wij kunnen daarna na ontvangst diezelfde dag nog data leveren, die we voor de klant toegankelijk in de cloud kunnen zetten."

Resultaten vergelijken
De gegevens blijven eigendom van de klant. Wat Kytos bijhoudt, is geanonimiseerde ruwe data. Met dank aan een steeds groter wordende database biedt Kytos klanten de mogelijkheid om hun eigen resultaten te vergelijken met resultaten in dezelfde teelt. Of waar het een teler met meerdere locaties betreft het vergelijken van de resultaten van meerdere eigen locaties. "We laten bijvoorbeeld de resultaten zien voor druppelwater in de tomatenteelt. Dat doen we in de kleuren groen, geel en rood. In de rode zone zit het resultaat bij de slechtste 25 procent."

Momenteel biedt Kytos metingen aan voor druppelwater, drainwater of substraat en regenwater. Ook in regenwater bij teler Tom Van Paemel werd het microbioom op verzoek van de teler gemeten. Marc: "In ons lab in Gent werken we continu aan updates en nieuwe indicatoren, zoals bijvoorbeeld een bacteriële gezondheidsindex." Deze 'weerbaarheidsindicator' geeft na meting aan of er een goede microbiële balans aanwezig is in water of substraat. "We willen daarmee aantonen hoe robuust het microbioom is als er stress optreedt. Stressfactoren zijn er namelijk altijd in de teelt."

Optimaal doseren
Zowel JVR Tecmar als Kytos zien de vraag naar hun producten en diensten toenemen nu de tuinbouw meer aandacht heeft voor het microbioom. John kan telers helpen met het verbeteren van zuurstofniveaus in hun water, en levert daarnaast ook biostimulanten. Kytos levert data waarmee telers meer kennis krijgen over het microbioom, en hoe ze dat kunnen beheersen.

Bovendien helpt Kytos met data over de werking van biostimulanten de markt om biostimulanten beter toe te dienen. "We kunnen uit metingen zien wanneer de hoogste concentratie van het actieve bestandsdeel is bereikt." Voor de biostimulant Bacto Line van JVR Tecmar werd dat al gedaan. Met kennis over hoe een biostimulant zich gedraagt, kan een teler bepalen wanneer een nieuwe dosis nodig is en hoeveel er van een bepaalde biostimulant gedoseerd moet worden voor een optimale werking. "Op die manier gaan we toe naar precisiebehandeling met behulp van data", besluit Marc.