De markt voor tuinbouwsubstraten, en dan vooral kokosvezel, zit in Mexico in zwaar weer. Door een bureaucratisch conflict heeft de sector met flinke economische gevolgen te maken. Wat begon als een wijziging in de criteria voor tariefindeling, is inmiddels uitgegroeid tot een structureel probleem dat importeurs, distributeurs en zelfs tuinders raakt.
"We zien belastingvorderingen van tientallen miljoenen peso's voortkomen uit transacties die jaren geleden hebben plaatsgevonden", zegt Emmanuel Mena, master in fiscaal recht, promovendus bij de Nationale Orde van Advocaten en juridisch directeur van het Mexicaanse douaneagentschap Stacomex. Hij schetst hoe deze situatie de tuinbouwsector rechtstreeks heeft geraakt.
Een wijziging in de criteria met terugwerkende kracht
Historisch gezien werd kokosvezel in Mexico ingevoerd onder tariefpost 1404. Daarop gold een algemene invoerheffing van 10% en er was een fytosanitaire inspectie vereist. Vanaf 2008 begonnen de autoriteiten het product echter te herclassificeren onder post 5305, die van invoerrechten was vrijgesteld. Die wijziging werd zelfs bevestigd via formele consultaties met de importeurs zelf."
"Meer dan tien jaar lang bleef dat criterium overeind", aldus Mena. "Maar in mei 2021 hebben de autoriteiten hun interpretatie opnieuw gewijzigd en wederom bepaald dat kokosvezel onder hoofdstuk 14 valt."
"Het probleem is niet alleen dat de criteria zijn gewijzigd, maar ook dat die wijziging met terugwerkende kracht wordt toegepast op transacties die al zijn afgerond", benadrukt Mena. Daardoor moet niet alleen alsnog 10% invoerheffing worden betaald, "maar worden ook boetes opgelegd wegens het niet naleven van regels rond gezondheidsinspecties, terwijl die onder de vorige indeling niet verplicht waren."
Boetes, inbeslagname en schulden van miljoenen dollars
De economische gevolgen zijn zwaar. Volgens de juridisch directeur van Stacomex kunnen de boetes bij niet-tarifaire overtredingen oplopen tot 70% van de goederenwaarde, en zelfs tot nog eens 100% extra wanneer inspecties met terugwerkende kracht niet meer mogelijk zijn.
"We hebben dossiers van cliënten met belastingvorderingen tot 50 miljoen peso, en zelfs van meer dan 3 of 4 miljoen dollar", zegt hij. "De impact wordt nog groter doordat veel van deze controles betrekking hebbne op transacties uit de periode januari tot mei 2021, dus binnen de wettelijke controletermijn van vijf jaar. In zulke gevallen hebben importeurs de goederen vaak niet meer in bezit om de vereiste inspecties alsnog te laten uitvoeren, waardoor de boetes fors oplopen."
Een probleem dat de hele tuinbouwketen raakt
De gevolgen blijven niet beperkt tot importbedrijven. Ook distributeurs van teeltbenodigdheden en telers die kokosvezel rechtstreeks importeren worden geraakt.
"Zowel importeurs als telers die dit substraat in hun kassen gebruiken, worden hard getroffen. Het is een onmisbare grondstof; zonder kan gewoon niet," legt Mena uit.
Ondanks de situatie is de import niet stilgevallen, omdat dit materiaal onmisbaar is in de intensieve kasteelt. De sector heeft zich wel snel moeten aanpassen aan de nieuwe realiteit, met hogere kosten en strengere controles als gevolg.
Juridische verdediging en nieuwe regelgevingsdrempels
De getroffen bedrijven hebben ervoor gekozen zich juridisch te verweren, via administratief beroep of rechtstreeks bij de belastingrechter. Recente wetswijzigingen hebben die mogelijkheden echter verder ingeperkt.
"Vroeger kon je in beroep gaan zonder zekerheid te hoeven stellen voor de belastingvordering. Dat kan nu niet meer, waardoor verweer voeren bijzonder lastig is geworden, vooral voor bedrijven met minder financiële armslag", waarschuwt Mena. "Bovendien kent de overheid in sommige gevallen wel regelingen zoals kwijtschelding van boetes, maar die dekken niet de volledige goederenwaarde, terwijl juist dat vaak de grootste financiële last is."
Gebrek aan rechtszekerheid en behoefte aan transparantie
Een van de meest omstreden punten is dat de fout in de classificatie niet alleen aan marktpartijen te wijten is, maar ook aan de wisselende interpretatie van de autoriteit door de jaren heen. "Importeurs hebben gehandeld op basis van eerder officieel goedgekeurde criteria, en worden nu bestraft omdat ze diezelfde richtlijnen hebben gevolgd", benadrukt Mena.
Stacomex heeft binnen de sector voorlichting gegeven met informatieve circulaires en technische workshops om getroffen bedrijven te begeleiden. Het onderwerp komt ook aan bod tijdens komende branche-evenementen zoals GreenTech Americas, waar de juridische en operationele gevolgen van dit conflict naar verwachting uitgebreider worden besproken.
Een precedent voor de sector
Los van het specifieke geval van kokosvezel laat deze kwestie zien hoe belangrijk rechtszekerheid is in de internationale handel in tuinbouwproducten. Gebrek aan consistentie in administratieve criteria kan grote risico's opleveren voor een sector die afhankelijk is van mondiale toeleveringsketens en een hoge mate van technische specialisatie.
"Het is essentieel om deze problemen zichtbaar te maken. Niet alleen voor de Mexicaanse sector, maar ook voor internationale exporteurs die in Mexico actief willen zijn en de regelgeving moeten doorgronden", besluit Mena.
Voor meer informatie:
Stacomex
Tel: +52 55 5574 9014 (Mexico)
www.stacomex.com
