Tholen - "Hé, is 'ie ook bij ons geweest?" Een teler in de zaal herkent direct zijn kas. De zaal lacht om de spontane kreet van verbazing, maar weet ook dat Svensson-consultant Ton Habraken net zo goed een foto op hun bedrijf had kunnen maken. Een kiertje in het schermdoek of een kouvalstrook die niet meer goed hangt; Ton komt het regelmatig tegen.
Tijdens zijn 10-stappenplan richting energiebesparing dat Ton tijdens het Kennisevent LED, Luxous en Luchtbeweging presenteert, is het inhalen van achterstallig onderhoud de eerste stap. Uiteraard komen ook investeringsopties voorbij, van het installeren van een meetbox boven het schermdoek tot technieken uit de eigen Svensson-keuken, zoals schermdoeken, gebruik van de Svensson Energy Monitor of het ClimaFlow-systeem, om luchtbeweging te creëren. Maar bovenal richt Svensson zich in het Kennisevenement op het delen van kennis. Daarvoor zijn donderdagavond diverse sprekers uitgenodigd.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nlPeter van Weel (Weel Invent), de ervaren tomatenteler Dennis van Wingerden, Silvère Vialet-Chabrand (WUR), Erik Stappers (Horti-Consult International) en Ton Habraken (Svensson) tijdens de afsluitende paneldiscussie
Meten jullie luchtbeweging?
De avond in het World Horti Center in Naaldwijk, georganiseerd door Svensson met ondersteuning van Kas als Energiebron, begint theoretisch. De vraag die centraal staat, is hoe telers hun kasklimaat in balans kunnen houden als ze onder full-LED-belichting telen. Een actueel onderwerp, waarover veel vragen leven, zo blijkt ook gaandeweg de avond.
De zaal vol telers, techniekpartners en andere geïnteresseerden krijgt donderdag eerst college van Silvère Vialet-Chabrand. De Assistant Professor, Horticulture & Product Physiology van Wageningen University & Research spreekt over luchtbeweging in de kas. Meten jullie luchtbeweging, is direct een vraag aan de zaal. Er gaan drie vingers omhoog. Silvère is niet verrast. Met zijn presentatie wil hij telers overtuigen wél luchtbeweging te gaan meten.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Silvère Vialet-Chabrand (WUR) legt uit waarom het microklimaat nog belangrijker is voor de plant dan het algemene klimaat in de kas.
Stilstaande luchtlaag
Al snel maakt de onderzoeker duidelijk dat er een verschil zit tussen het kasklimaat en het microklimaat rond de plant. Het kasklimaat kan goed zijn, maar de plant kan ondertussen zelf een heel onaangenaam klimaat ervaren rondom het blad, cruciaal voor fotosynthese.
Rondom het blad van planten zit steevast een stilstaande luchtlaag. Hoe dik die luchtlaag is, hangt af van de luchtbeweging in de kas. De luchtlaag rondom het blad geeft weerstand tegen cruciale processen voor plantgroei. De luchtlaag rondom het blad heeft effect op hoe de plant warmte, waterdamp en CO₂ kan uitwisselen met de lucht in de kas.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Naast wetenschappelijke kennis ook praktische tips voor de telers in de zaal.
Luchtbeweging als sturingstool
Uit onderzoek is gebleken dat een kleine verbetering van luchtbeweging in de kas een groot effect kan hebben op plantgroei. Bovendien beschermt een plant zich van nature tegen een overdosis aan luchtbeweging door de huidmondjes nooit helemaal te sluiten. Op die manier zorgt een plant dat fotosynthese door kan gaan.
De assistent-professor van Wageningen University & Research roept de zaal op luchtbeweging in te gaan zetten als sturingstool in de teelt. Luchtbeweging moet je tactisch inzetten, bijvoorbeeld door CO₂ die telers doseren goed door de kas te verspreiden.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Bart Bakker spreekt namens Svensson over transparante energieschermen en legt uit waarom het percentage diffuus licht dat een energiescherm doorlaat, meer aandacht verdient.
Verdamping in de LED-teelt
Luchtbeweging speelt een belangrijke rol in het telen onder LED. Peter van Weel zoomt daarop in. De oud-Wageningen-onderzoeker helpt tegenwoordig bij het ontwikkelen van kastechnieken met zijn bedrijf Weel Invent. Peter laat zien waarom het belangrijk is verdamping in een teelt onder LED op gang te houden, en welke rol luchtbeweging daarbij kan spelen. Hij roept telers op zich niet blind te staren op de data van hun meetbox, maar dichtbij de plant te gaan meten. Speciaal oog heeft hij voor gewasverdamping. Telers meten dat nog niet of nauwelijks, constateert Peter, en dat zouden ze wel moeten doen.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Peter van Weel schuwt stevige uitspraken niet. Het is voor de ervaren onderzoeker duidelijk waar het momenteel nog fout gaat in de LED-teelt.
Praktijkervaringen afgelopen winterteelt
Net als Ton tijdens het presenteren van zijn 10-stappenplan slaat ook Erik Stappers na de korte pauze de brug naar de praktijk. Erik werkte voor een LED-leverancier en is tegenwoordig teeltadviseur bij Horti-Consult International. Hij deelt met de zaal zijn praktijkervaringen over de LED-teelt, en bespreekt specifiek ook zijn ervaringen uit teelten van afgelopen winter. De grootste uitdaging die hij ziet, is het omzetten van suikers in productie, oftewel het naar de vruchten krijgen van assimilaten.
Wankleur tomaat
Specifiek in de belichte tomatenteelt blijft wankleur een zorgenpunt. Bovendien valt op dat de lichtbenuttingsefficiëntie achterblijft. Tijdens de paneldiscussie aan het slot van de avond gaan de sprekers, aangevuld met de ervaren tomatenteler Dennis van Wingerden, op zoek naar mogelijke oorzaken voor beide problemen. Verticale temperatuurverdeling en luchtbeweging worden genoemd als aandachtspunten.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Erik Stappers (Horti-Consult International)
Luxous Energiebesparingsgesprek
Svensson organiseerde het Kennisevent LED, Luxous en Luchtbeweging alweer voor de achtste keer. Donderdagavond bleek opnieuw dat er nog genoeg stof is om over door te praten tijdens een volgende sessie. "Dat we weer zo'n mooie volle zaal hebben, is voor ons een stimulans om door te gaan", sprak Hugo Plaisier namens Svensson.
Wie niet tot het volgende kennisevenement wil of kan wachten, kan bovendien persoonlijk in gesprek met de Svensson-specialisten. Telers kunnen een Luxous Energiebesparingsgesprek aanvragen, en dat gebeurde donderdag volop. Uit alle aanmeldingen voor zo'n gesprek werd bovendien een winnaar gekozen. Deze teler kan een infraroodthermometer tegemoetzien. Wie weet welke nieuwe inzichten dat weer oplevert, en daarmee stof voor het volgende kennisevenement.
© Thijmen Tiersma | GroentenNieuws.nl
Patty Varekamp praatte het evenement, dat met ondersteuning van Kas als Energiebron werd georganiseerd, aan elkaar.
Johan Weesie van Svensson houdt van fotograferen en zorgde donderdagavond voor enkele sfeerbeelden.
© Ludvig Svensson
© Ludvig Svensson
© Ludvig Svensson
