Een pilotproject voor kasteelt en herbebossing in Senegal ontving onlangs een officieel bezoek van Carmen Hagenaars, ambassadeur van Nederland in Senegal. Ze bezocht het project samen met Viviane Ndamba Djeumen. Het bezoek stond in het teken van een nieuw model voor kasteelt gecombineerd met agroforestry, dat gericht is op het verbeteren van het inkomen van kleinschalige telers en tegelijkertijd het herstel van uitgeput tuinbouwland stimuleert.
Het initiatief wordt geleid door Féro, een Nederlands-Senegalese onderneming die zich richt op herbebossing en duurzame tuinbouw. Het project maakt deel uit van het Great Green Farmers-programma van het bedrijf, dat kasteelt met midtech systemen combineert met agroforestry.
Volgens Paula Medina, projectmanager bij Fero Design, begon het werk in Senegal met een duidelijke uitdaging: "Toen we drie jaar geleden voor het eerst in Senegal kwamen, zagen we dat veel kleinschalige telers ongeveer €1.000 per jaar of minder verdienden," legt ze uit. "Dat maakte duidelijk dat elke ecologische oplossing ook echte economische kansen voor telers moest bieden."
© Féro
Midtech kas afgestemd op lokale omstandigheden
Het pilotproject ontwikkelde een kas die bestand is tegen de zware klimaatomstandigheden van de regio, maar toegankelijk blijft voor lokale telers.
De constructies worden gebouwd van bamboe, geoogst in Zuid-Senegal, en zijn bedekt met transparant polycarbonaat. Op termijn wil het bedrijf overstappen van nieuw plastic naar gerecycled materiaal om de duurzaamheid verder te vergroten.
"Onze kas is een midtech systeem dat klimaatbeheersing combineert met betaalbaarheid," zegt Paula. "We regelen de belangrijkste abiotische factoren voor plantengroei, zoals temperatuur, luchtvochtigheid en licht. Dat is cruciaal in Senegal, waar buitentemperaturen kunnen oplopen tot 40°C."
De kas maakt daarnaast gebruik van passieve koeling en waterbesparende technieken. Regenwater wordt opgevangen en opgeslagen zodat het tijdens de lange droge periodes kan worden gebruikt.
Deze maatregelen pakken een belangrijk probleem aan van bestaande kassen in Senegal: "De meeste kassen die momenteel beschikbaar zijn, zijn lowtech constructies zonder effectieve klimaatbeheersing. We hebben temperaturen van boven de 37°C gemeten in sommige kassen, wat enorme stress voor planten veroorzaakt en de opbrengst sterk verlaagt."
Bij suboptimale temperatuur- en vochtigheidsomstandigheden kunnen de opbrengsten twee tot vijf keer lager liggen dan in een gecontroleerde kasomgeving.
© Féro
Agroforestry als aanvullend productiesysteem
Terwijl de kas intensieve groenteteelt mogelijk maakt, wordt het omliggende land hersteld via een gelaagd agroforestrysysteem.
Vrucht- en notenbomen, zoals palmen, mango's, papaja's en sinaasappelbomen, worden gecombineerd met struiken en kleinere gewassen zoals duivenerwten en hibiscus. Dit systeem helpt de bodemvruchtbaarheid te herstellen, de biodiversiteit te vergroten en extra inkomsten te genereren voor telers.
"De kas biedt hoogwaardige groenteproductie, terwijl de agroforest het land herstelt en het inkomen van telers diversifieert," legt Paula uit. "Samen vormen ze een robuust productiesysteem dat economisch én ecologisch werkt."
Telers kunnen in de kas winstgevende groenten telen, zoals komkommers, paprika's en tomaten, die lokaal sterk gewild zijn.
Momenteel gebeurt de teelt op compostrijke grond, maar het bedrijf bereidt zich voor op een toekomstige introductie van teeltsystemen op water in Zuid-Senegal.
Inspelen op klimaat- en economische uitdagingen
Het project speelt ook in op bredere tuinbouwuitdagingen in de regio. Neerslagpatronen worden onvoorspelbaarder en het traditionele regenseizoen van drie maanden wordt geleidelijk korter.
"Veel telers krijgen te maken met steeds onbetrouwbaardere teeltomstandigheden, en die onzekerheid maakt tuinbouw minder aantrekkelijk voor jongere generaties," voegt Paula toe.
Stijgende temperaturen en dalende productiviteit leiden er al toe dat sommige jongeren het platteland verlaten op zoek naar werk in steden of het buitenland.
Het kas–agroforestrymodel wil aantonen dat tuinbouw een levensvatbare en rendabele bron van inkomsten kan blijven: "Door bedekte teelt te combineren met herbebossing kunnen we gedegradeerd tuinbouwland omvormen tot productieve ecosystemen. Ons doel is telers te helpen hun inkomen te verhogen en tegelijkertijd tot 80% van hun land met bomen en vegetatie te herstellen."
Volgens prognoses van het bedrijf kan het geïntegreerde systeem het jaarlijkse inkomen van kleinschalige telers verhogen van ongeveer €1.000 naar meer dan €15.000, terwijl het bijdraagt aan landschapsherstel.
Het recente ambassadebezoek onderstreept het belang van het pilotproject en het potentieel voor duurzame tuinbouw in Senegal.
Voor meer informatie:
Féro
[email protected]
https://ferodesign.nl/
