Een kleine parasitaire sluipwesp uit Azië heeft zich spontaan in Nederland gevestigd. Uit veldonderzoek van Wageningen University & Research (WUR) blijkt dat de soort Leptopilina japonica jonge larven van de suzuki-fruitvlieg parasiteert. Daarmee krijgt de biologische bestrijding van deze hardnekkige fruitplaag onverwachte steun.
© Herman Helsen, WUR
Leptopilina japonica
De suzuki-fruitvlieg (Drosophila suzukii) veroorzaakt sinds haar komst naar Europa grote schade in de teelt van kersen, frambozen, bessen en ander zachtfruit. Anders dan inheemse fruitvliegen legt het vrouwtje haar eitjes in rijpend fruit dat nog aan de plant hangt. De larven ontwikkelen zich in de vrucht, waardoor die bederft en onverkoopbaar wordt. Omdat de soort hier nauwelijks natuurlijke vijanden heeft en zich op tientallen plantensoorten kan voortplanten, is bestrijding moeilijk. In Azië, waar de suzuki-fruitvlieg van nature voorkomt, is het een minder grote plaag. Dat komt doordat gespecialiseerde sluipwespen de populatie daar in toom houden.
Aangetroffen op 24 van 35 locaties
Afgelopen zomer onderzocht WUR vruchten op 35 locaties in zeven provincies. Op 24 locaties werden populaties van Leptopilina japonica gevonden, soms in hoge aantallen. De vondst in Drenthe markeert tot nu toe de noordelijkste grens van het Europese verspreidingsgebied van de soort. De sluipwesp is ongeveer 1,5 millimeter groot en sterk gespecialiseerd. Zij legt haar eitjes vrijwel uitsluitend in jonge larven van de suzuki-fruitvlieg. De larve van de sluipwesp ontwikkelt zich vervolgens in de fruitvlieglarve en doodt die, waardoor de suzuki-plaag wordt beperkt.
Waarom Europese soorten niet werken
In Europa voorkomende sluipwespen blijken weinig effectief tegen de suzuki-fruitvlieg. Zij zoeken vooral larven in rottend fruit op de grond of in plantaardig afval. De suzuki-fruitvlieg ontwikkelt zich juist in rijpend fruit aan struiken en bomen. Bovendien kan haar larve eitjes van Europese sluipwespen inkapselen, waardoor die zich niet ontwikkelen. Leptopilina japonica zoekt actief in fruit dat nog aan de plant hangt en kan dit afweersysteem omzeilen.
© Herman Helsen, WUR
Suzuki-fruitvlieg - Drosophila suzukii
De soort werd in 2016 voor het eerst buiten Azië waargenomen in Canada en komt inmiddels voor in elf Amerikaanse staten. In Europa werd zij achtereenvolgens vastgesteld in Italië (2019), Zwitserland en Duitsland (2021), Frankrijk (2022), België (2022) en het Verenigd Koninkrijk (2024). De suzuki-fruitvlieg en deze sluipwesp lijken zich samen vanuit Zuidoost-Azië te verspreiden. In landen waar de sluipwesp al langer aanwezig is, zijn geen ongewenste neveneffecten gemeld. Zij richt zich vrijwel uitsluitend op de suzuki-fruitvlieg. In zeer beperkte mate parasiteert zij ook op enkele algemeen voorkomende fruitvliegsoorten, zoals de bananenvlieg (Drosophila melanogaster). De onderzoekers verwachten niet dat de aanwezigheid van Leptopilina japonica in ons land tot problemen leidt en zien de vondst als een positieve ontwikkeling.
Vervolgonderzoek in teelten
Of de sluipwesp zich blijvend kan handhaven in commerciële fruitpercelen en in hoeverre zij de populatie van de suzuki-fruitvlieg zelfstandig kan onderdrukken, wordt verder onderzocht. Waarschijnlijk zal de soort de fruitvlieg jaarlijks vanuit natuurlijke omgevingen naar de teelten volgen.
Naast deze spontane vestiging introduceerde WUR in 2025 op vijf locaties in Nederland een andere gespecialiseerde Aziatische sluipwesp, Ganaspis kimorum. Onderzocht wordt of ook deze soort zich vestigt en bijdraagt aan de biologische bestrijding van de suzuki-fruitvlieg.
Lees meer over de introductie van Ganaspis kimorum in Nederland.
Bron: WUR
