Tijdens de beurs Indoor Ag-Con 2026 in de Verenigde Staten stond de Noord-Amerikaanse CEA-sector centraal. In de openingskeynote werd duidelijk dat de sector zich ontwikkelt van een fase van snelle expansie naar een periode waarin operationele discipline en leverbetrouwbaarheid leidend zijn.
Focus op retailbetrouwbaarheid en kostenefficiëntie
De sessie, getiteld "CEA Alliance Insights on the State of the Industry", werd gemodereerd door Tom Stenzel, directeur van de CEA Alliance. Aan tafel zaten Dane Almassy (Local Bounti), Aaron Fields (Campo Caribe), Jesper Hansen (YesHealth Group) en Josh McClung (Cox Farms).
De kernboodschap: hightech kas- en vertical farm-bedrijven moeten hun prioriteit verschuiven van experimentele groei naar stabiele retailrelaties en gezonde unit economics.
© Arlette Sijmonsma | GroentenNieuws.nlTom Stenzel, CEA Alliance
Volgens Dane Almassy ligt de grootste uitdaging niet alleen in teelttechnisch succes, maar in het naadloos aansluiten op het professionele retaillandschap. Hij wees op de kloof tussen stijgende kosten voor arbeid en energie en de druk om consumentenprijzen stabiel te houden. "Het is aan ons om óf efficiëntieslagen te maken binnen ons bedrijf en onze keten, óf extra waarde toe te voegen met onderscheidende producten voor de retail."
Retailers verwachten inmiddels dezelfde leverzekerheid als bij traditionele vollegrondsteelt. "De groei in bladgewassen of aardbeien zal afhangen van partijen die beschikken over operationele excellentie en voldoende kapitaal om die groei te ondersteunen, maar uiteindelijk ook het vertrouwen van de retailer weten op te bouwen, zodat zij daadwerkelijk het product uit de vollegrond kunnen vervangen."
Josh McClung onderschreef dit en stelde dat retailers steeds nadrukkelijker zoeken naar partners die volledig en tijdig leveren (OTIF: on time, in full). De sector heeft volgens hem geworsteld met consistentie. "De afgelopen vijf jaar heeft onze sector een negatieve reputatie opgebouwd, met veel partijen die kwamen met interessante technologie, maar zonder focus op de kernprioriteit: lever op tijd, lever volledig en lever een product van hoge kwaliteit."
Tom Stenzel benadrukte dat de sector zichzelf te lang als technologie-industrie heeft gepositioneerd. "Wij zijn geen techindustrie. We gebruiken technologie om onze producten te telen, maar sommige bedrijven begrepen onvoldoende hoe belangrijk het is om dagelijks consequent het meest verse product van hoge kwaliteit te leveren."
Jesper Hansen ziet hierin ook een verklaring voor de trage acceptatie van indoor geteelde sla in de retail. "Of misschien nog langer, want volledig geaccepteerd zijn we nog steeds niet. Wij dragen daar zelf ook verantwoordelijkheid voor, omdat we de kwaliteit die we wisten dat we konden leveren, niet altijd consequent hebben geleverd. Retailers kiezen dan voor zekerheid. Naarmate wij als sector beter worden in het managen van onze bedrijven en het consistent leveren van kwaliteit, zal de acceptatie in de retail verder toenemen."
© Arlette Sijmonsma | GroentenNieuws.nl
Operationele uitdagingen: kapitaal en logistiek
Volgens Hansen moet de sector af van de tegenstelling tussen kas en vertical farm en zich richten op wat economisch haalbaar is binnen specifieke klimaatomstandigheden. YesHealth wist de investeringskosten (CapEx) terug te brengen tot circa 700 dollar per vierkante meter door technologie pragmatisch in te zetten.
Ook logistiek vormt een uitdaging. Aaron Fields, actief in Puerto Rico, schetste de complexiteit van het afzetten van lokaal geteelde producten in een systeem dat is ingericht op importstromen. "Mensen rijden daar rechtstreeks naar de winkel; er is geen distributiecentrum. En als ik zeg: 'Ik heb uitstekende, verse sla, maar je moet daarvoor naar het midden van het eiland rijden,' dan haken ze af. Ze weten simpelweg niet hoe ze die sla over het eiland moeten distribueren."
© Arlette Sijmonsma | GroentenNieuws.nlDane Almassy (Local Bounti) en Tom Stenzel
Educatie en meerwaarde
Volgens de panelleden remt een gebrek aan kennis bij consumenten en inkopers de prijsontwikkeling. Veel consumenten zijn zich onvoldoende bewust van de verschillen tussen kasproductie en vollegrondssla, die soms weken onderweg is voordat deze in het schap ligt. "Weet je wat een kas is? Weet je waarom het beter is? Als sector moeten we het podium pakken en ons verhaal actief uitdragen. Dat is nu essentieel."
Josh McClung benadrukte dat onderbouwing met data essentieel is richting retail. "Als je de retailer uitlegt waarom het een product van hoge kwaliteit is, moet je dat kunnen onderbouwen met meetbare prestaties. Dat maakt het verschil."
© Arlette Sijmonsma | GroentenNieuws.nlAaron Fields (Campo Caribe)
Gewasdiversificatie: kansen voor vruchtgroenten en aardbeien
De kasgroentesector bevindt zich volgens Stenzel in een fase van stabilisatie. De vooruitzichten voor vruchtgroenten en aardbeien worden positief ingeschat. McClung wees erop dat kastomaten het model al hebben bewezen en verwacht dat bladgewassen en aardbeien volgen.
Volgens Dane Almassy zijn de structurele verschillen beperkt. "Ik zie geen structureel verschil. Sterker nog, ik denk dat wij in het voordeel zijn, omdat bij vruchtgroenten sterke geografische verschillen bestaan tussen Canada, de Verenigde Staten en Mexico, met uiteenlopende kostenniveaus. Bij sla is het speelveld veel gelijkmatiger."
Sla wordt bovendien zelden verhit, waardoor hygiëne, voedselveiligheid en een lager gebruik van gewasbeschermingsmiddelen voor consumenten extra zwaar wegen.
Op basis van Nielsen-data meldde Stenzel dat het aandeel kassla in het nationale segment verpakte salades in vijf jaar is gegroeid van 1 à 2 procent naar circa 8 procent. In regio's als het noordoosten van de Verenigde Staten ligt dit aandeel rond de 20 procent. "Het is het snelst groeiende segment binnen verpakte salades. Ik hoop dat we het tomatenmodel kunnen volgen."
Jesper Hansen plaatste een kanttekening bij andere gewassen, zoals blauwe bessen. Technisch is veel mogelijk, maar de economische haalbaarheid blijft sterk afhankelijk van energiekosten. "Als de elektriciteitsprijs zou halveren of tot een derde zou dalen, dan kunnen we het realiseren."
© Arlette Sijmonsma | GroentenNieuws.nl Josh McClung (Cox Farms)
© Arlette Sijmonsma | GroentenNieuws.nl
Jesper Hansen (YesHealth Group)
Oproep aan toeleveranciers: focus op rendement
Aan technologiebedrijven en leveranciers werd een duidelijke boodschap meegegeven: focus op productie, rendement en betrouwbaarheid in plaats van op opvallende innovaties.
Jesper Hansen waarschuwde voor het inzetten van 'Ferrari's' in de kas wanneer eenvoud volstaat. Aaron Fields verwoordde het als volgt: "Sla verdient dat soort investeringen niet terug. Vergeet niet met welk gewas je werkt. Bladgewassen bieden die marge simpelweg niet."
Dane Almassy sloot af met het belang van rendement op geïnvesteerd kapitaal (ROIC) boven hype, ook waar het gaat om AI. "Het is op dit moment geen wondermiddel. Wij werken stapsgewijs, met duidelijke faseringen, om zeer specifieke toepassingen te vinden die weinig risico toevoegen en een helder aantoonbare meerwaarde hebben."
De conclusie van de sessie was dat de pioniersfase van de CEA-sector voorbij is. De komende tien jaar zullen vooral bedrijven succesvol zijn die dagelijkse operationele excellentie combineren met betrouwbare levering aan retail. "Onze eerste klant is de retailer, want die beslist of wij in het schap komen. Als wij dat goed organiseren, dan zal de kwaliteit van ons product vanzelf zorgen voor verdere groei en acceptatie."
