De noodzaak om bodems te herstellen en de CO₂-voetafdruk van teeltsystemen te verlagen, zorgt voor meer belangstelling voor oplossingen die niet alleen voeden, maar de bodem ook echt structureel verbeteren. Daarom wint biochar terrein in Spanje. Het gaat om plantaardige houtskool die via pyrolyse wordt gemaakt. Steeds vaker wordt het ingezet als regeneratieve bodemverbeteraar, van professionele tuinbouw tot stedelijke boomaanplant.
© Livingchar
Bij coöperatie Carbón Vivo, initiatiefnemer van het merk LivingChar, werken ze met biochar uit dennenhout. Het product is gecertificeerd volgens het European Biochar Certificate (EBC), wat zowel de duurzaamheid van het proces als de veiligheid van het eindproduct garandeert. "Biochar is een organische houtskool die bedoeld is om de fysisch-chemische en biologische eigenschappen van de bodem te verbeteren. En het is een hulpmiddel om koolstof vast te leggen", legt Abel Zahínos, een van de trekkers van het project, uit.
Meer dan koolstof: een 'infrastructuur' voor de bodem
"Onze biochar bevat meer dan 80% koolstof. Het werkt bodemherstellend, omdat het een essentieel element terugbrengt: koolstof. Veel Spaanse bodems zijn dat kwijtgeraakt door intensieve teelt, hoge temperaturen en minder beschikbaar water. In tegenstelling tot gewone meststoffen levert biochar niet direct NPK", benadrukt hij. "Maar het verbetert wel de structuur, de kationenuitwisselingscapaciteit en de manier waarop de bodem water en voedingsstoffen vasthoudt en verdeelt."
Volgens Zahínos bestaat een ideale bodem grofweg uit 25% water, 25% lucht en de rest uit mineralen en organische stof. "In gedegradeerde of verdichte bodems klappen de poriën dicht. Dan verlies je het vermogen om water en zuurstof op te slaan en goed te regelen, terwijl planten dat nodig hebben voor hun fysiologische processen." Daarom is het zo belangrijk om de bodem weer structuur te geven, zodat water en gassen goed kunnen circuleren. "Dat is essentieel als je wilt dat een teelt goed groeit en beter bestand is tegen klimaatverandering."
© Livingchar
Biochar is hierbij waardevol, omdat het de hoeveelheid 'bruikbaar' water in de bodem kan vergroten: het deel dat wortels echt kunnen opnemen. "Volgens proeven met de Polytechnische Universiteit van Madrid levert gewone compost ongeveer 7% bruikbaar water op. Biochar komt uit op meer dan 50%. Daardoor kan de waterefficiëntie van de bodem flink stijgen, en dat is cruciaal voor mediterrane teelten."
Minder uitspoeling, meer rendement
Een andere belangrijke eigenschap is de hoge capaciteit om positieve en negatieve ionen te binden (kationen- en anionenuitwisseling). "In de praktijk werkt het als een soort 'vangnet'. Het houdt voedingsstoffen vast en beperkt uitspoeling. Verliezen van nitraat kunnen tot wel 60% dalen. Dat helpt de plant om meer op te nemen, je kunt efficiënter bemesten en je verkleint de milieuschade door vervuiling van grondwater."
Op die basis ontwikkelde LivingChar producten zoals Compostchar, een regeneratieve meststof met biologische compost, biochar en gesteentemineralen. En Arbochar, bedoeld voor houtige gewassen en langjarige aanplant. "Het doel is om vanaf de start van de teelt de bodemcondities blijvend te verbeteren."
Daarnaast zorgt de productie via pyrolyse ervoor dat koolstof die de plant eerder via fotosynthese heeft vastgelegd, in stabiele vorm wordt opgeslagen. "Elke ton van onze biochar legt tot 2,9 ton CO₂-equivalent vast. Bij natuurlijke afbraak van biomassa komt die koolstof weer in de lucht. Biochar stabiliseert het juist in de bodem, naar schatting voor 700 tot 3.000 jaar."
"Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) erkent het zelfs als een van de momenteel beschikbare koolstofnegatieve technologieën", zegt Zahínos. "Dat geeft de agronomische toepassing ook een klimaatkant."
Van akker naar stad
Biochar duikt inmiddels ook op buiten de tuinbouw, bijvoorbeeld in groenprojecten en stedelijke boomteelt. "Steden zoals Stockholm zijn ermee gestart nadat bleek dat tot 80% van het stadsbomenbestand last had van sterfte en ziekte door bodemverdichting. Sinds 2008 worden alle nieuwe bomen met biochar geplant, met overlevingspercentages dicht bij de 100%", vertelt Abel.
© Livingchar
In Spanje werkt LivingChar met gemeenten zoals Barcelona en Córdoba aan verbetering van stedelijke bodems. "Het probleem in steden is verdichting. De bodem kan lucht en water dan niet meer goed regelen. Wortels krijgen geen ruimte. En een boom — eigenlijk elke plant — kan doodgaan door een tekort aan water, maar net zo goed door zuurstofgebrek", legt hij uit.
Een jonge markt, maar met groeipotentieel
Hoewel de kennis over biochar de afgelopen vijf jaar flink is toegenomen, blijft het gebruik in de professionele tuinbouw nog beperkt. "We zien dat er nog veel uitleg nodig is. En ook meer onderscheid in kwaliteit. Want de grondstof, het productieproces en certificering maken echt een groot verschil in het eindproduct."
"Voor nu richten we ons vooral op de Spaanse markt. We willen dicht bij de teler staan, met bodemanalyse en technisch advies op maat. Maar we zijn ervan overtuigd: de brede doorbraak van biochar is een kwestie van tijd."
Voor meer informatie:
LivingChar
C/ Margarit 37
08004 Barcelona (Spanje)
Tel: +34 670 585 159
[email protected]
https://www.livingchar.com
