Trendbreuk in daling afzet gewasbescherming door nat 2024

De afzet (verkoop) van gewasbeschermingsmiddelen is in 2024 toegenomen naar 8,1 miljoen kg werkzame stof. Dat meldt het Compendium voor de Leefomgeving. Er is 8 procent kilo gewasbeschermingsmiddelen afgezet dan een jaar eerder, maar minder dan in de jaren in de periode van 2010 tot en met 2022. Dat de afzet in 2024 relatief hoog was, hangt samen met de weersomstandigheden: 2024 was een nat jaar, waardoor vaker schimmelbestrijding nodig was.
© CBS
Nagenoeg alle afzet was chemisch
De totale afzet in 2024 was 8,1 miljoen kg, terwijl de afzet exclusief microbiologische middelen en middelen van botanische oorsprong 7,8 miljoen kg was. Het aandeel chemische stoffen in de totale afzet bedroeg in 2024 96,2 procent.

Totale afzet in 2024 hoger dan in 2023
De afzet was in 2024 8 procent hoger dan in 2023, maar 18 procent lager dan in 2020, toen de totale afzet nog ruim 9,8 miljoen kg bedroeg. De afzet in 2024 is ruim een kwart lager dan in 2011. Dat de afzet in 2024 relatief hoog was, hangt samen met de weersomstandigheden: 2024 was een nat jaar, waardoor vaker schimmelbestrijding nodig was.

Bestrijding van schimmels en bacteriën
In 2024 is 3,5 miljoen kg aan middelen afgezet voor de bestrijding van schimmels en bacteriën. Dit is 1 miljoen kg (42 procent) meer dan een jaar eerder. 2024 was een nat jaar met een hoge infectiedruk van onder andere Phytophthora in aardappels. Droge, warme zomers leiden doorgaans tot een lager gebruik van schimmelbestrijdingsmiddelen, natte, koude zomers juist tot een hoger gebruik. Er werd geadviseerd propamocarb, fluazinam en cymoxanil te gebruiken tegen deze ziekte. De afzet van deze stoffen nam dan ook aanzienlijk toe (zie voor de afzet per stof LVVN, 2024). Tot 2022 was mancozeb met een afzet van 2 miljoen kg de meest gebruikte stof in schimmelbestrijdingsmiddelen, maar sinds 2022 is het gebruik van mancozeb niet meer toegestaan. In 2024 bedroeg het aandeel van werkzame stoffen ter bestrijding van schimmels en bacteriën in de totale afzet 43 procent.

Bestrijding van onkruiden en loofdoding
In 2024 is 2,2 miljoen kg aan middelen afgezet voor het bestrijden van onkruiden en loofdoding. Dit is 0,2 miljoen kg (10 procent) minder dan in 2023. Sinds 2018 zien we een geleidelijke daling. De afname betrof niet alle middelen: het gebruik van de stoffen glyfosaat en MCPA nam toe ten opzichte van 2023. De afzet van middelen voor het bestrijden van onkruiden en loofdoding fluctueert jaarlijks, maar doorgaans minder dan bij de middelen voor schimmel- en bacteriebestrijding. Het aandeel van middelen voor onkruidbestrijding en loofdoding in het totale gebruik bedroeg in 2024 27 procent. Professioneel gebruik van bestrijdingsmiddelen buiten de landbouw is sinds 2016 nog maar in uitzonderlijke gevallen is toegestaan. De afzetcijfers betreffen daarom tegenwoordig vooral agrarisch gebruik.

Bestrijding van insecten en mijten
In 2024 is de afzet van middelen voor de bestrijding van insecten en mijten gedaald naar 1,4 miljoen kg, een afname van 14 procent ten opzichte van 2023. De afzet van middelen voor de bestrijding van insecten en mijten steeg sinds 2018, maar daalt sinds 2021. De afzet voor insectenbestrijdingsmiddelen wordt gedomineerd door de afzet van paraffineolie, die piekte in 2016 (LNV, 2024). Paraffineolie wordt vooral gebruikt om de overdracht van virussen door bladluizen te voorkomen. De afzet van paraffineolie is sinds 2016 meer dan gehalveerd, van 2,4 miljoen kg in 2016 naar 1,1 miljoen kg in 2024. Het aandeel middelen voor de bestrijding van insecten en mijten in het totale gebruik bedroeg in 2024 18 procent.

Overige gewasbeschermingsmiddelen
De afzet van de 'overige middelen', grondontsmettingsmiddelen en plantengroeiregulatie en slakkenbestrijding nam sinds 2017 toe en stabiliseerde in 2022 rond de 1 miljoen kg. Tussen 2013 en 2017 was er juist een afname van 2,0 miljoen kg naar 0,5 miljoen kg. Dat was het gevolg van het minder toepassen van metam-natrium als grondontsmettingsmiddel (LNV, 2024). De plantengroeiregulatiemiddelen stegen aanvankelijk en de afzet lag in 2024 op 0,6 miljoen kg.

Bron: CLO