In de afgelopen jaren zijn de stroomprijzen sterk gestegen, wat maakt dat er door telers kritischer wordt gekeken naar hun belichtingsstrategie. De vraag daarbij is hoe het elektriciteitsverbruik voor belichting verlaagd kan worden zonder nadelige gevolgen voor groei en productie. Mogelijke opties zijn het terug dimmen van de belichting als er voldoende buitenstraling is of de stroomprijs hoog is, lichte dagen compenseren met dagen dat er minder belicht wordt of vooral met rood licht belichten met een hoge energie-efficiëntie.
© Kas als Energiebron
In het project 'Masterplan Licht' wordt gewerkt aan de ontwikkeling van energiezuinige, intelligente belichtingsstrategieën, deelt Kas als Energiebron. Anja Dieleman en Jaco den Bakker (Wageningen University & Research) geven een update op Kas als Energiebron.
Op 16 september 2025 werden vier tomatengewassen Macxize geplant. De belichting werd opgebouwd naar 17 uur belichten met de volgende belichtingsstrategieën:
1. Referentie: 325 µmol/m2/s, spectrum 5% blauw, 5% groen en 90% rood
2. Belichten met 100% rood licht, zelfde intensiteit als referentie
3. Lichtwisselingen per dag: afwisselend per dag 225 en 425 µmol/m2/s
4. Lichtwisselingen per week: 4 dagen laag (225 µmol/m2/s), 3 dagen hoog (458 µmol/m2/s)
In de eerste weken van de teelt stonden de planten bij de behandeling met 100% rood licht er sterk op met lang blad en een trosontwikkeling die vergelijkbaar was met andere behandelingen. Naarmate de teelt vorderde, stond er in alle behandelingen een generatief gewas met wat bladrandjes. In de eerste geoogste trossen was wankleurigheid te zien, niet in alle behandelingen op hetzelfde moment.
De planten in de twee behandelingen met lichtwisselingen zijn redelijk vergelijkbaar met de referentie, of staan er zelfs iets sterker op. Dat blijkt niet uit de getallen: plantbelasting en productie zijn voor deze twee behandelingen vergelijkbaar met de referentie. Dat geeft aan dat tomaat goed in staat is dagen met weinig (zon)licht later te compenseren als er meer instraling is. Compenseren hoeft dus niet altijd met lamplicht.
Belichten met alleen rood licht heeft twee voordelen: rood licht is energetisch efficiënt (hoge µmol/J) en is efficiënt in de fotosynthese. Maar het idee is tot nu toe altijd dat tomaten ook voldoende licht van andere kleuren nodig hebben voor een goede groei en ontwikkeling. De resultaten van de teelt waarin alleen met rood licht belicht wordt, laten zien dat de productie tot nu toe vergelijkbaar is als in de andere drie behandelingen. Wel is het zo dat de planten minder sterk staan (dunnere koppen) en dat de plantbelasting lager is. Dus of dit zo blijft, zal de tijd moeten uitwijzen. Tot nu toe is het zo dat de teelt onder alleen rood licht beter gaat dan telers en voorlichters van te voren vreesden: het gewas heeft zich goed staande gehouden en nu het licht weer aantrekt, herstellen de planten zich weer.
De teelt loopt door tot eind mei.
Het Masterplan Licht heeft als doel het verlagen van het energiegebruik in de glastuinbouw door een intelligente aansturing van de assimilatiebelichting, waarmee anders, minder of slimmer belicht kan worden. In het Masterplan Licht werken de businessunit Glastuinbouw van Wageningen University & Research, Delphy Improvement Centre, Plant Lighting en Glastuinbouw Nederland samen, met financiering door de Topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen en Stichting KIJK.
Bron: Kas als Energiebron
