De reeks stormen die de regio Andalusië teistert, heeft inmiddels tot meer dan 10.000 incidenten geleid. Meer dan 11.000 inwoners zijn uit hun huizen geëvacueerd. De schade loopt in de miljoenen, vooral aan infrastructuur die cruciaal is voor de economie van de regio. De regionale overheid waarschuwt dat in sommige gebieden pas duidelijk zal worden hoe groot de schade echt is als het water is gezakt.
Het regionale ministerie van Landbouw spreekt nu al van een verlies van 20% van de totale tuinbouwproductie in Andalusië. Dat is op zichzelf al rampzalig. Maar brancheorganisatie Coag denkt dat dit slechts het begin is. "Deze cijfers zullen achterhaald blijken. De stormen zijn nog niet voorbij, stuwmeren blijven water lozen, en de werkelijke schade moet op veel plekken nog bovenkomen." Volgens hun schatting zou de economische impact kunnen oplopen tot meer dan €3 miljard. Ongeveer 75% van de Andalusische teelt is op de een of andere manier getroffen.
Vooral de fruitteelt wordt hard geraakt: schimmels zorgen ervoor dat vruchten massaal van de bomen vallen. Door de ondergelopen velden is het bovendien onmogelijk om gewasbescherming toe te passen. Vooral de percelen langs de rivieren zijn er slecht aan toe. Daar bedreigt het water niet alleen de huidige oogst, maar ook die van komende seizoenen.
Er is echter ook een klein lichtpunt: de watervoorraden in de regio Andalusië zijn flink aangevuld. Dat zou betekenen dat er in het komende irrigatieseizoen geen beperkingen nodig zijn.
In Almería, de oostelijkste provincie van de regio, kampen telers vooral met schimmels en rottingsverschijnselen op hun gewassen. Luis Miguel Fernández, directeur van Coexphal, legt uit: "Toch heeft de wind enigszins geholpen. Die droogt de planten en remt zo de verspreiding van schimmels. In dit geval werkt de wind dus in ons voordeel."
Maar het grootste probleem is het gebrek aan zonlicht. "Door de aanhoudende bewolking verloopt de fotosynthese trager. Daardoor blijven planten achter in hun groei. We oogsten nu zo'n 20% minder dan rond deze tijd vorig jaar. Toen oogstten we twee keer per week, nu nog maar eens per tien dagen."
Wat betreft de schade aan tuinbouwinfrastructuur zijn er met name in de omgeving van Dalías wat oudere kassen ingestort en zijn er plastic kappen gescheurd. Maar, zo benadrukt Fernández, "ernstige schade blijft gelukkig beperkt."
Ondanks het extreme weer bewijst het kassensysteem volgens hem opnieuw zijn waarde. "Beschutte teelt biedt bescherming tegen dit soort weersomstandigheden. Het systeem is efficiënt en duurzaam. Dankzij deze aanpak kan Europa ook in barre winters rekenen op een constante aanvoer van verse groenten. Dat toont aan hoe veerkrachtig en slagvaardig deze sector is."
Huelva: kapotte kassen en crisis bij zachtfruitsector
Terwijl vertegenwoordigers van de zachtfruitteelt uit Huelva — samen met telers en handelaren — op de Fruit Logistica in Berlijn stonden, sloeg storm Marta keihard toe in hun thuisregio. En dat terwijl de sector zich nog maar net begon te herstellen van Kristin, de storm die eind januari al flinke schade had aangericht.
"Het blijft maar komen", verzucht Rafael Domínguez, directeur van Freshuelva, de vereniging van aardbeientelers en -exporteurs uit Huelva. "We waren nog amper bekomen van de klap die Kristin uitdeelde, na weken van regen en kou, en nu heeft Marta ons nog harder geraakt."
De aanhoudende stormen hebben opnieuw flinke schade aangericht aan kassen en tunnels waarin aardbeien, frambozen, blauwe bessen en bramen worden geteeld. Op meerdere plekken in de provincie zijn percelen onder water gelopen, met grote verliezen tot gevolg. Veel fruit is al op het veld verloren gegaan. Daarnaast wordt in de pakstations veel fruit alsnog afgekeurd.
"Op dit moment oogsten we nog maar de helft van wat we normaal rond deze tijd binnenhalen", vertelt Rafael Domínguez van Freshuelva. "En van die helft gaat ook nog eens een groot deel verloren door rot, veroorzaakt door de constante vochtigheid. Wat er dan nog overblijft voor de versmarkt, is minimaal. Zeker als je de kosten voor oogst en verwerking meerekent."
Volgens Domínguez is de situatie ronduit zorgwekkend. "Voor veel telers is dit een financiële ramp. Spanje en Marokko kampen met een tekort aan aanbod. Dat speelt andere landen, zoals Griekenland, in de kaart. Die grijpen hun kans om zich steviger te positioneren op de Europese markt, vooral in Duitsland."
Daar komt bij dat het scheepvaartverkeer in de Straat van Gibraltar dagenlang heeft stilgelegen. "Pas sinds kort kunnen er weer boten door, dus we hebben veel minder arbeidskrachten uit Marokko dan nodig is", legt Domínguez uit.
Freshuelva heeft inmiddels bij de gewestelijke overheid aangedrongen op noodhulp voor de getroffen gebieden. "Het zal zeker nog twee weken duren voor er iets van rust en ritme terugkomt", verwacht hij.
In de provincie Huelva is ook de oogst van citrus en avocado's ontregeld. Die zitten midden in het seizoen, maar het weer laat normaal werk nauwelijks toe.
Citrus in de knel in de provincie Córdoba
In de Vega del Guadalquivir, met name rond Palma del Río, is de situatie nijpend. Daar is de citrussector de belangrijkste bron van inkomen. Door de aanhoudende regen en het stijgende water van de rivieren Genil en Guadalquivir staan veel boomgaarden onder water. Oogsten is op veel plekken simpelweg niet meer mogelijk.
De gronden zijn verzadigd, kunnen niets meer opnemen, en de logistiek ligt grotendeels stil. Volgens Antonio Carmona, voorzitter van Palmanaranja, draaien de pakstations nog maar op 40 tot 50 procent van hun capaciteit. Door de regen is het lastig om de oogst weer op te starten. Als dat te lang duurt, kunnen veel bedrijven zonder voorraad komen te zitten, met ook internationale gevolgen. Ondertussen vullen derde landen het gat in de markt.
Sommige plukploegen proberen nog wat binnen te halen in korte droge periodes. Anderen werken zelfs door in de regen. Maar voor veel gezinnen in Palma del Río, die voor hun inkomen volledig afhankelijk zijn van de citrussector, is het werk stilgevallen. En dat begint nu ook zichtbaar te worden in de samenleving.
Burgemeester Matilde Esteo laat weten dat het aantal aanvragen voor voedselhulp bij het Rode Kruis explosief is gestegen. Waar er voorheen zo'n 15 gezinnen per maand aanklopten, zijn dat er nu bijna 200. Dat laat zien hoe diep de crisis al zit, zeker voor de meest kwetsbaren.
Cádiz: kassen kapot, velden onder water, en miljoenen euro's schade
In de provincie Cádiz staan duizenden hectares onder water. Talloze gewassen, van groenten tot citrus, avocado's en snijbloemen, zijn getroffen. Ook agrarische infrastructuur heeft flinke schade opgelopen.
Voor telers in de Guadiaro-vallei is dit een van de zwaarste winters van de afgelopen jaren. Een reeks van zware stormen heeft geleid tot overstromingen en miljoenenverliezen. De rivieren Guadiaro en Hozgarganta zijn buiten hun oevers getreden en hebben percelen overspoeld. De avocado- en citrusgaarden zijn het zwaarst geraakt. Gebouwen, machines en installaties zijn beschadigd of onbruikbaar geworden.
© Alcoaxarquia
Vanaf deze week starten veel telers met het indienen van schadeclaims bij hun verzekeraars. Volgens José Andrés Ramos Blanquer, technisch directeur van Agropeco, had storm Francis in plaatsen als San Martín del Tesorillo, Jimena en Castellar al meer dan 30% van de productie weggevaagd. Daarna volgden nog eens zeven stormen in amper vijf weken tijd, waardoor de verliezen verder opliepen. Van de 4.000 hectare irrigatieland in de vallei is inmiddels de helft getroffen. Ook op zo'n 1.500 hectare niet-geïrrigeerd land is aanzienlijke schade.
Málaga en Granada: regen helpt én hindert
In Málaga heeft het water deels ook voordelen gebracht, maar er is toch schade aan wegen en boomgaarden, vooral bij avocado- en mangotelers. De zwaarste schade zit in de Serranía de Ronda en de westelijke Costa del Sol. Door de aaneengeschakelde regendagen verloopt de oogst moeizaam, waardoor het aanbod van Spaanse avocado's op de markt beperkt blijft.
In Granada hebben wind en regen de groenteteelt, subtropische gewassen en fruitbomen zwaar getroffen. Er zijn tunnels en plastieken overkappingen beschadigd, bermen zijn ingestort en schimmelziektes steken de kop op. Veel fruit is simpelweg op de grond gevallen. Vooral de avocadoteelt, die juist nu geoogst wordt, lijdt onder deze omstandigheden. In het gebied rond Huétor Tájar, bekend van de groene asperge, hebben de overstromingen ook flink huisgehouden.
In Sevilla is de situatie ronduit "kritiek". De oogst is flink teruggelopen. De groenteteelt en de snijbloemensector — beide erg gevoelig voor overmatig vocht — hebben forse klappen gekregen.
