Tholen - Polen is sterk in de fruitteelt. Dat werd op de grootste land- en tuinbouwbeurs van het land, TSW, nog maar eens bevestigd.
Al jaren leveren Nederlandse opkweekbedrijven van zachtfruitplanten uitgangsmateriaal aan Poolse telers. Ook enkele boomkwekers betraden alweer even geleden de Poolse markt, bijvoorbeeld met onderstammen. Soms al twintig jaar geleden bleek dat nog vroeg, maar inmiddels zijn telers er met hulp van hun voorlichters aan gewend en gaat in Nederland opgekweekt materiaal naar boomgaarden in Polen, of naar een sorteerlocatie, waarna de onderstammen weer terug naar Nederland komen voor verkoop.
Groot areaal, nog veel grondgebonden
Het areaal zachtfruit in Polen is groot. Veel teelten zijn nog grondgebonden en onbedekt. "Hoe meer naar het oosten je komt, hoe traditioneler de teelt nog is", horen we op de beurs.
In gesprek met een Nederlandse opkweker valt het reusachtige getal van 26.000 hectare aardbeienteelt. Wie zo'n getal hoort, snapt dat er veel opkweekbedrijven op de beurs aanwezig zijn. De Poolse markt blijkt een competitieve markt met tal van Nederlandse spelers, Italiaanse leveranciers en ook circa vijf Poolse partijen.
Veel Nederlandse bedrijven zijn al lang op de markt actief. Dat doen zij veelal met hulp van Poolse partners. Handig omdat zij de taal spreken, en bovendien praktisch om service te kunnen leveren en een lokaal netwerk uit te bouwen. In sommige gevallen is dat zo goed gelukt, dat een van de standhouders zich afvraagt of deelname aan TSW nog nodig is. De contacten zijn gelegd, de naam bekendgemaakt en de handel loopt.
Ten opzichte van enkele jaren terug is het areaal aardbei gedaald. Destijds bedroeg het areaal volgens officiële cijfers nog zo'n 30.000 hectare. Ook in Polen zorgen uitdagingen met arbeid, energie, generatiewisselingen en klimaatveranderingen ervoor dat telers hun heil zoeken in telen op substraat, uit de grond.
Vooral het areaal buitenteelt daalt. Kleinere telers delven het onderspit. Wie minder areaal heeft dan 10 hectare, krijgt het moeilijk om rendabel te blijven opereren, volgens een van de Poolse dealers die Nederlandse planten aan de man brengt in Polen.
Overstap uit andere teelt
Andersom zijn er ook nieuwe telers die de aardbeienmarkt betreden. Zo zijn er voorbeelden bekend van tomatentelers die zijn overgeschakeld naar aardbeien. Het voordeel: de teelt vraagt in vergelijking met tomaten minder warmte, dus hoeft een teler minder te stoken. Bovendien liggen de prijzen van aardbeien hoger dan die van tomaat.
Elders horen we dat ook een enkele appelteler de overstap overweegt te maken naar aardbeien telen in stellingen. Veel glazen kassen kom je in Polen nog niet tegen, buiten vooral de tomatenteelt, waar duidelijk steeds grotere telers ontstaan en duidelijk schaalvergroting zichtbaar is.
Trayplanten
De meeste aardbeientelers kiezen in Polen nog voor frigoplanten, maar ook naar trayplanten wordt stilaan vaker gevraagd. Ook het telen van doordragers is in opmars. De ontwikkeling, ook bij Poolse telers, maakt dat opkweekbedrijven op zoek zijn naar ruimte om uit te breiden met trayvelden of kassen. Een enkeling kweekt al in Polen op, of deed dat in het verleden. De meeste partijen kweken hun planten nog in Nederland om ze dan naar Polen te exporteren.
Oekraïne
Oekraïne was voor deelnemers aan TSW ook een grote markt. Ook in dit agrarische land deden standhouders op TSW goed zaken. De oorlog gooide roet in het eten. Enkele Oekraïense bedrijven zijn nog op TSW aanwezig, terwijl telers in het land in oorlog onder meer te maken krijgen met ernstige belemmeringen in de energietoelevering "Dat maakt het lastig telen", constateert een plantenkweker droogjes.
Een ander groot product in de Poolse fruitteelt is framboos. Ook daar leveren plantenkwekers planten voor, onder meer vanuit Nederland. De Poolse framboos komt daarna terecht op de versmarkt, of gaat via de verwerkende industrie diepgevroren naar de eindklant. Net als over aardbei werd op TSW een congres gehouden over frambozen. Dit congres vond in het Pools plaats en was daarmee lastiger toegankelijk voor buitenlands bezoek. Het aardbeiencongres had nadrukkelijk focus op teeltzaken. Op het frambozencongres werden ook meer afzetgerelateerde onderwerpen besproken.
