De Britse tuinbouwsector slaat alarm over een 'dramatische stijging van de vaste netwerkkosten voor elektriciteit'. Per april 2026 gaan deze vaste kosten met maar liefst 94% omhoog. Zonder snel overheidsingrijpen dreigt dit financiële domino-effect te leiden tot massale bedrijfsbeëindigingen, een daling van de binnenlandse teelt en hogere voedselprijzen voor miljoenen consumenten.
Hoewel de huidige cijfers vooral betrekking hebben op de glastuinbouw, staat ook vertical farming zwaar onder druk. De geplande verhoging is namelijk gebaseerd op de capaciteit van de netaansluiting, niet op het werkelijke verbruik. Hierdoor worden juist grote, energie-intensieve vertical farms — inclusief gevestigde spelers — geconfronteerd met torenhoge extra kosten. Ook kleinere bedrijven, die vaak al op het financiële randje opereren, dreigen het niet te redden. Bovendien zal deze kostenstijging nieuwe investeringen in verticale teelt ontmoedigen: de risico's nemen toe, de winstgevendheid af.
Geen toegang tot regeling voor energie-intensieve sectoren
Een groot deel van het probleem ligt in het feit dat de sector is uitgesloten van de Energy Intensive Industries (EII)-regeling. Deze regeling biedt bepaalde sectoren 90% korting op elektriciteitskosten, maar de tuinbouw valt daar officieel niet onder, een gevolg van verouderde classificatiecodes (SIC). Dat terwijl de energiebehoefte van vertical farming vergelijkbaar is met die van erkende energie-intensieve industrieën. Zelfs als de sector alsnog toegang krijgt tot de regeling, blijft de druk hoog vanwege de almaar stijgende energiekosten.
Britse tuinders staan internationaal op achterstand. In vergelijking met buurlanden als Nederland en België zijn de Britse energieprijzen verreweg het hoogst. Industriële gebruikers betalen in het VK gemiddeld £56 (€64,50) per megawattuur, terwijl dat in de genoemde EU-landen tussen de £34 en £38 (€39-€44) ligt. Het verschil ondermijnt de concurrentiepositie van Britse telers, zowel in horizontale als verticale systemen.
Financiële klap dreigt
Voor sommige grote glastuinbouwbedrijven kan de stijging van de vaste kosten oplopen tot bijna £1 miljoen (€1,15 miljoen) per jaar. Ook vertical farmers, die veel energie nodig hebben voor belichting en klimaatsystemen, worden hard geraakt. Veel van deze bedrijven leveren jaarrond tomaten, komkommers, paprika's, bladgroenten, kruiden en zachtfruit. Met marges die al onder druk staan, kunnen slechts weinigen deze extra kosten opvangen.
"Voor bedrijven zoals het onze is een verdubbeling van de netwerkkosten simpelweg onhoudbaar", zegt Paul Myers, directeur van Farm Urban en bestuurslid van UKUAT. "Als de tuinbouw niet snel onder de EII-regeling wordt gebracht, ondermijnen we onze eigen voedselproductie, precies op het moment dat we die het hardst nodig hebben. Hogere energiekosten zullen telers uit de markt drukken en consumenten meer laten betalen."
Structureel probleem door administratieve achterstand
De uitsluiting van de EII-regeling is geen kwestie van energieverbruik, maar van bureaucratie. De sector gebruikt aantoonbaar evenveel of zelfs meer energie dan andere industrieën die wél onder de regeling vallen. De overheid erkende in 2023 al de energie-intensiteit van de sector door deze op te nemen in het Industrial Energy Transformation Fund, maar dit heeft nog niet geleid tot structurele ondersteuning.
Belangrijke rol in economie en energienet
De waarde van lokaal geteelde tomaten, komkommers en paprika's in het VK bedraagt inmiddels meer dan £250 miljoen (€288 miljoen) en levert werk op voor ruim 3.000 mensen. Daarnaast draagt de sector actief bij aan de energie-infrastructuur: veel bedrijven gebruiken combined heat and power (CHP)-systemen, waarmee ze niet alleen stroom afnemen, maar ook leveren aan het net. Deze bijdrage versterkt de veerkracht van het energienet en helpt bij de realisatie van de klimaatdoelen.
Als de overheid niet snel ingrijpt, reiken de gevolgen verder dan de kas. Stijgende teeltkosten zullen onvermijdelijk leiden tot hogere prijzen in de winkel, bovenop de al bestaande koopkrachtproblemen. Tegelijkertijd dreigen bedrijven om te vallen, krimpt de binnenlandse productiecapaciteit en neemt de afhankelijkheid van import toe. Innovatie komt stil te liggen en de overgang naar een duurzamer voedselsysteem vertraagt.
Oproep aan de overheid: stel orde op zaken
Brancheverenigingen pleiten voor een eenvoudige en logische stap: breid de EII-regeling uit naar de glastuinbouw, gecontroleerde teeltomgevingen en vertical farming. De energie-intensiteit is bewezen, het precedent is er al, en de gevolgen van stilzitten zullen voelbaar zijn in de hele voedselketen.
"Zonder snelle actie staat de Britse voedselproductie op het spel, en zullen consumenten de rekening betalen aan de kassa", aldus de British Tomato Growers Association en de Cucumber and Pepper Growers Association.
Voor meer informatie:
UK Urban AgriTech
[email protected]
www.ukuat.org
