De Zweedse vertical farm Ljusgårda verlegt de focus van slaproductie naar nutraceutische, farmaceutische en plantaardige ingrediënten. Met deze strategische wijziging wil het bedrijf uit Tibro structureel rendabel worden en internationaal afzet vinden. Volgens medeoprichter en CEO Andreas Wilhelmsson bood opschaling van sla in de huidige marktomstandigheden onvoldoende perspectief.
"We wisten vanaf het begin dat we onze slavolumes fors moesten vergroten om winstgevend te worden. Wat we in onze faciliteit in Tibro produceerden, was daarvoor simpelweg niet genoeg," zegt Wilhelmsson. Een extra teeltlocatie van 16.000 m² had volgens hem voldoende kunnen zijn om rendabel te draaien, maar het investeringsklimaat werkte tegen. Door faillissementen, onzekerheid en stijgende operationele kosten is de bereidheid om te investeren sterk afgenomen. "Investeerders stellen nu andere eisen dan vijf jaar geleden. Je hebt stevige afnamecontracten nodig, met duidelijke volumes en lange looptijden."
De sla werd verkocht in zakken van 75 gram voor ongeveer 2,20 euro. Dat bleek onvoldoende efficiënt. Om op schaal te kunnen produceren, had Ljusgårda een aanzienlijk marktaandeel in Zweden nodig, met afnemers als Coop, Axfood en ICA. Die contacten waren er en er werd zelfs een private label ontwikkeld met Axfood. Toch bleven de toezeggingen beperkt. "De retailers wilden geen commitment aangaan voor de benodigde volumes van enkele duizenden tonnen per jaar, zeker niet voor gewassen als rucola. Met kleine volumes kun je geen tweede faciliteit financieren. We concludeerden dat zo'n overeenkomst op korte termijn niet haalbaar was."
© Ljusgarda
Andere richting
Parallel aan de slaproductie werkte Ljusgårda al aan gewassen voor nutraceutische en farmaceutische toepassingen. "In sla zitten onder meer vitamine C, flavonoïden en kleurstoffen, maar die beïnvloeden ook smaak en kleur, vooral bij rucola. Die kennis hebben we later toegepast op andere planten, met het oog op de nutraceutische, cosmetische en farmaceutische markt."
De faciliteit in Tibro bestaat uit drie klimaatzones met in totaal vijftien teeltruimtes. In elke ruimte zijn licht en water afzonderlijk regelbaar, terwijl de lucht per zone wordt aangestuurd. "Met deze opzet kunnen we bestaande hardware en technologie inzetten om planten onder zeer nauwkeurige omstandigheden te telen, met behoud van een uniform ecosysteem. Dat maakt het mogelijk om gerichte stressbehandelingen toe te passen, niet alleen in R&D, maar ook op tonnenschaal in een faciliteit van 7.000 m²," aldus Wilhelmsson.
Constante werkzame stofgehalten zijn een bekend knelpunt in de farmaceutische industrie, omdat grondstoffen sterk kunnen variëren. "Wij zijn juist sterk in het nauwkeurig 'stressen' van planten via licht, lucht en water. De mogelijkheden in deze markt zijn enorm."
Medeoprichter Erik Lundgren richt zich op het optimaliseren van die stressstrategieën. "Bij Artemisia wist hij het gehalte aan werkzame stoffen met een factor negen te verhogen." Voor producenten van ingrediënten met een constante biologische beschikbaarheid en hoge concentraties betekent dit een verschuiving van verse sla met een korte houdbaarheid naar gedroogde botanische extracten met een lange houdbaarheid.
© Ljusgarda
Andere KPI's voor vertical farming
Volgens Wilhelmsson zoeken afnemers in deze markten vooral naar een voorspelbare samenstelling en hoge concentraties van specifieke stoffen. Door de concentratie in de plant te verhogen, stijgt de kilo-opbrengst bij verkoop als extract. Verse sla heeft daarentegen een houdbaarheid van circa veertien dagen en een palletwaarde van ongeveer 400 euro, wat langeafstandstransport onaantrekkelijk maakt. Gedroogde extracten zijn één tot twee jaar houdbaar en vragen aanzienlijk lagere dagelijkse volumes.
"Vertical farming is bij uitstek geschikt voor dit type productie. Zo'n mate van controle over licht en klimaat is in de kas niet haalbaar, terwijl we dat wel hebben overwogen. Met vertical farming kunnen we volledig traceerbaar en zonder gewasbeschermingsmiddelen produceren. Zo kunnen we vanuit Zweden internationaal leveren."
Hoewel het volledige proces van teelt tot verwerking kosten met zich meebrengt, liggen de marges in de farmaceutische, nutraceutische en cosmetische sector aanzienlijk hoger. Ljusgårda profiteerde bovendien van relatief lage elektriciteitsprijzen van circa 0,07 euro per kWh, inclusief netkosten.
Een hogere potentie van het uitgangsmateriaal biedt ook meer flexibiliteit in de verwerking. Bestaande extractietechnieken leveren meer product op uit dezelfde hoeveelheid biomassa, en in sommige gevallen kan het gewas direct tot poeder worden vermalen. "Normaal gesproken extraheer je eerst de werkzame stof, maar als de plant krachtig genoeg is, kun je die stap soms overslaan."
Het afscheid van slaverpakking verlaagt daarnaast de arbeidsbehoefte. Het vullen van zakken van 75 gram was een van de meest arbeidsintensieve onderdelen. "Nu dat wegvalt, kunnen we verder automatiseren."
Telen op vraag
Ljusgårda werkt momenteel zonder vaste afnamecontracten. De bestaande faciliteit is groot genoeg om een positieve kasstroom te realiseren. Concurrentie uit Azië is aanwezig, maar verdere uitbreiding is vooralsnog niet nodig. "Alles wat we de afgelopen jaren hebben geleerd, kunnen we nu toepassen in de farmaceutische industrie. Het extreem optimaliseren van planten is ons nieuwe businessmodel, in poedervorm," besluit Wilhelmsson.
Voor meer informatie:
Ljusgårda AB
Andreas Wilhemsson
[email protected]
www.ljusgarda.se
