Glastuinbouwbedrijven hebben mogelijk een cadeautje gekregen van de Nederlandse overheid. Ze konden in 2023 subsidie krijgen voor investeringen in LED-lampen of een tweede energiescherm. Ondernemers waren echter verplicht tot het nemen van dergelijke maatregelen vanwege de energiebesparingsplicht. De Algemene Rekenkamer is kritisch op de overlap van deze maatregelen, zo blijkt uit een rapport. In 2024 werd de regeling aangepast, zodat er geen subsidie meer mogelijk was voor verplichte maatregelen.
Om ervoor te zorgen dat bedrijven energie besparen, heeft het Nederlandse kabinet zowel een verplichting als meerdere subsidies in het leven geroepen. In veruit de meeste gevallen gaat dat goed, maar soms krijgen bedrijven subsidies om acties te ondernemen die ze toch al verplicht waren te doen, concludeert de Algemene Rekenkamer in het rapport Energiebesparing stimuleren of verplichten? In het rapport wordt ook de glastuinbouw genoemd.
Bij 11 van de 17 onderzochte subsidies en fiscale regelingen zijn er maatregelen genomen om overlap met de energiebesparingsplicht te voorkomen. Dat kan door de doelgroep te beperken, bepaalde maatregelen uit te sluiten of technische voorwaarden te formuleren, zodat overlap in de praktijk nauwelijks kan voorkomen.
Bij 4 stimuleringsmaatregelen bestond met zekerheid wel overlap met de energiebesparingsplicht: BOSA (voor de bouw van sportaccommodaties), EG (voor glastuinbouw), EIA (energie-investeringsaftrekregeling) en ISDE (voor verduurzaming van woningen). Het onderzoek laat zien dat er bij die regelingen belastinggeld is besteed aan besparingsmaatregelen die bedrijven toch al verplicht waren te doen, omdat die zichzelf binnen 5 jaar terugverdienen. Dat geld is daarmee niet doelmatig uitgegeven, aldus de Algemene Rekenkamer.
Glastuinbouwvoorbeeld
In het rapport staat een voorbeeld van een situatie waarin een glastuinder mogelijk subsidie krijgt voor verplichte maatregelen. Het voorbeeld gaat als volgt:
"Glastuinder A doet een investering voor de verduurzaming van zijn bedrijf. Uit de EG-regeling krijgt hij subsidie voor maximaal 20% van zijn investering. Hij vervangt bestaande lampen door LED-lampen waardoor zijn energieverbruik daalt. Hiervoor krijgt hij de maximale subsidie van € 500.000. Ook krijgt hij € 90.000 subsidie voor een tweede energiescherm: een doek bovenin de kas dat warmteverlies tegengaat. Beide energiebesparende maatregelen staan op de Erkende Maatregelenlijst (EML) van de energiebesparingsplicht en kunnen verplicht zijn. Hierdoor kan sprake zijn van overlap."
De Rekenkamer geeft de schuld voor mogelijke overlap aan het ministerie van Klimaat en Groene Groei, maar ook aan andere ministeries. "Dat er overlap is tussen de energiebesparingsplicht en de subsidies en fiscale regelingen komt ook door andere ministers. Zij hebben bij het vormgeven van hun subsidie of fiscale regeling onvoldoende aandacht voor de energiebesparingsplicht."
Ook hier een voorbeeld over de glastuinbouw in het rapport: "Bij de minister van LVVN was de energiebesparingsplicht wel bekend. Ook was bekend dat de glastuinbouw per 1 juli 2023 onder de plicht zou worden geschaard. Toch koos de minister van LVVN er in oktober 2023 niet voor de EG-regeling 2023 zo in te richten dat die niet overlapte met de energiebesparingsplicht."
Belastinggeld
Om hoeveel geld het precies gaat, is niet precies vast te stellen, voornamelijk omdat de minister van KGG niet weet welke bedrijven onder de energiebesparingsplicht vallen. De Rekenkamer heeft daarom zelf een inschatting gemaakt van de financiële overlap. Het maximale bedrag piekte op 4,7% van de uitgaven in 2023, oftewel maximaal € 51,4 miljoen overlap op bijna € 1,2 miljard aan uitgaven en fiscale aftrek. In andere jaren was het maximale risico op overlap lager.
Bron: Algemene Rekenkamer
