In Zuid-Afrika wordt onderzocht hoe specifieke lichtfrequenties kunnen bijdragen aan effectievere monitoring en beheersing van insectenplagen in bedekte teeltsystemen. Proeven, geïnitieerd door Tom Murray, Technical Manager Fresh Fruit and Horticulture bij Woolworths South Africa, laten zien dat lichtkleur, plaatsing van vallen en het gebruiksmoment een grote invloed hebben op het vangen van plaaginsecten. Het onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met telers en onderzoeksinstellingen en richt zich onder meer op trips, Tuta absoluta en verschillende motsoorten.
Volgens Murray is het idee achter lichtgestuurde plaagmonitoring al langer in ontwikkeling. "Ik ben ongeveer tien jaar geleden begonnen met experimenteren met licht, maar toen was de technologie nog te duur – ongeveer 100.000 rand (€ 5.230) voor één lamp," zegt hij. De bredere toepassing van LED-belichting binnen Woolworths vanaf circa 2023 maakte het mogelijk om met betaalbare, frequentiespecifieke lichtbronnen te werken.
Daaruit ontstond een samenwerking met Alan Starke van Oasys IPM Lighting Solutions. "Alan is de lichtspecialist," aldus Murray. "Hij was de enige die het idee serieus nam om lampen te ontwikkelen die zijn afgestemd op zeer specifieke lichtvoorkeuren van insecten."
Uitgangspunt van het onderzoek is dat plaaginsecten niet alleen reageren op zichtbaarheid, maar vooral op nauwkeurig afgebakende lichtfrequenties. "We experimenteren met frequenties die door verschillende plaagsoorten worden geprefereerd," legt Murray uit. In plaats van uitsluitend passieve plakvallen te gebruiken, worden deze gecombineerd met gerichte lichtbronnen en opvangsystemen zoals netten of zakvallen. Dit levert meer inzicht op in het gedrag van insecten en verhoogt de efficiëntie van de monitoring.
© Woolworths
Proeven met trips in de kas
Een van de meest vergevorderde onderzoeken richt zich op trips, een hardnekkige en economisch belangrijke plaag in de glastuinbouw. Het initiatief kwam voort uit vragen van telers. "Een blauwe bessenteler vroeg specifiek om een tripslamp, waarna we er een hebben ontwikkeld voor een proef in een kas."
De proeven vinden plaats op het experimentele bedrijf Welgevallen van de Universiteit Stellenbosch in de West-Kaap. Boven gele plakvallen is een speciaal ontworpen lamp voor trips geplaatst, bewust in plaats van de gebruikelijke blauwe kaarten. "We gebruiken hier doelbewust gele in plaats van blauwe plakvallen," aldus Murray. Witte kaarten zouden volgens hem nog geschikter zijn geweest, maar waren op dat moment niet beschikbaar.
Een belangrijk resultaat is het beter begrijpen van de zogeheten dorsale lichtrespons van trips. "De straal waarin trips reageren op licht is relatief klein," zegt Murray. Door de vallen direct onder de lichtbron te positioneren, werd een aanzienlijk hogere vangst gerealiseerd. "Dit bevestigt dat het het licht is dat de trips aantrekt, en niet zozeer de plakkaart zelf."
Het merendeel van de trips werd direct onder de lamp aangetroffen. Voor glastuinders betekent dit dat de effectiviteit van monitoring kan worden verhoogd door een nauwkeurigere plaatsing van vallen, zonder het aantal vallen te hoeven uitbreiden.
© Woolworths
Het grootste deel van de vangst bevindt zich direct onder de lichtbron
Toepassing bij motplagen
Naast trips in kassen richt het onderzoek zich ook op motplagen in zowel bedekte als vollegrondsteelten. "Aanvankelijk keek ik naar de groene stinkwants, maar mijn aandacht verschoof al snel naar Tuta absoluta," vertelt Murray.
Uit de resultaten blijkt dat veel motsoorten vergelijkbare lichtfrequenties verkiezen. "De meeste motplagen reageren op dezelfde frequenties," aldus Murray. Een lamp die is ontwikkeld voor Tuta absoluta bleek daardoor ook aantrekkelijk voor onder andere katoenbolworm, macadamianootboorder en koolmot.
Er lopen veldproeven op verschillende locaties. In Ofcolaco wordt een panlicht gebruikt om de aantrekkingskracht op legerworm in maïs te onderzoeken. Daarnaast is een systeem geplaatst in samenwerking met de Sugar Association in Mt Edgecombe, waar wordt gekeken naar de reactie van Eldana saccharina in suikerriet.
Effecten op niet-doelorganismen, met name bestuivers, kregen veel aandacht. "We maakten ons vooral zorgen over bijen," zegt Murray. "We wilden ze niet aantrekken of doden." Dit risico werd beperkt door de lampen uitsluitend 's nachts te laten branden. "Bijen zijn 's nachts in rust, waardoor dit in de praktijk geen probleem bleek."
© Tom Murray
Ontwerp van vallen en gebruikschema's
Bij de Universiteit Stellenbosch worden verschillende vangsystemen getest, waaronder plakvallen en combinaties van licht, ventilatoren en opvangzakken. Bij continu gebruik werden hoge vangsten gerealiseerd, maar dit is volgens Murray niet per se nodig in de praktijk.
"Voor motten is het voldoende om de lampen te laten branden van schemer tot ongeveer elf uur 's avonds en opnieuw van vier tot acht uur 's ochtends," legt hij uit. Met programmeerbare schakeltijden kan het energieverbruik worden verlaagd, terwijl de effectiviteit behouden blijft en de impact op nuttige insecten beperkt wordt.
Studenten van de universiteit ondersteunen het onderzoek door vangstgegevens en gedragsreacties systematisch te analyseren. Het geheel laat zien hoe praktijkgerichte innovatie, langdurig onderzoek en wetenschappelijke evaluatie kunnen samenkomen in de ontwikkeling van nauwkeurigere en duurzamere methoden voor plaagmonitoring in de tuinbouw.
Voor meer informatie:
Tom Murray
Woolworths
Tel: +27 21 407 9111
[email protected]
https://www.woolworths.co.za/
