Tholen - Stook de sneeuw direct van het kasdek af en laat daarbij het schermdoek op pakket lopen. Sluit het scherm pas volledig als de sneeuw van het kasdek is gesmolten. Dat was het advies dat een grote verzekeraar afgelopen week gaf aan telers vanwege de sneeuwval.
Annemiek Bosma, docent Het Nieuwe Telen, zag het advies ook en waarschuwt telers wel voor de gevolgen voor het helemaal open laten van hun energiescherm. Dat is bovendien niet nodig om sneeuw goed van het dek af te stoken, vult Ton Habraken van klimaatschermproducent Svensson aan.
Botsende belangen
Een schermdoek wordt onder andere gebruikt voor energiebesparing. Dat is logisch. Als het schermdoek open is, is de energiebesparing nul en kan de warmte meteen naar het dek om het dek te verwarmen en de sneeuw af te laten smelten. Ook dat is logisch, maar hier botst een maatregel om een kas heel te houden met het ook heel houden van een teelt, constateert Annemiek.
Ook verzekeraar Interpolis erkent dat. "Wij snappen de tegenstrijdigheid en de worsteling van de ondernemer. In het belang van het behoud van de kas is het belangrijk dat de juiste temperatuur boven in het kasdek wordt bereikt om de sneeuw af te kunnen smelten. Hoe de ondernemer dat doet, is aan hemzelf", aldus een woordvoerder.
Uitstraling
"We leren onze cursisten in de cursussen Het Nieuwe Telen dat het voorkomen van afkoeling van het gewas door uitstraling erg belangrijk is", zegt Annemiek. "Met een open energiescherm is de uitstraling ontzettend groot: per graad verschil tussen kasdek en gewas is het energieverlies 5 W. Dus bij een kasdek van 0 graden Celsius en een kastemperatuur van 17 graden is het energieverlies 85W! De kop van het gewas wordt koud en dat betekent geen calciumopname, natslaan van het gewas en gevaar op schimmels."
Haar advies op basis van de lessen uit Het Nieuwe Telen is om het energiedoek tot 80 à 85% dicht te laten lopen. "De energiebesparing van het doek is bij die kiergrootte ook nul", aldus de docent. "Schermdoekleveranciers zullen dat bevestigen."
Daarnaar gevraagd bij Ton Habraken van Svensson onderstreept hij het punt van Annemiek. "Een energiescherm begint pas energie te besparen vanaf een schermstand van 85% of meer", legt Ton uit. "Voor het afsmelten van sneeuw kun je met het oog op je teelt je scherm in plaats van helemaal op het pakket beter op 80% zetten om sneeuw af te smelten. Dat gaat op die manier net zo snel."
Kies de juiste schermstand
Het kasdek warmt volgens de specialisten in Het Nieuwe Telen net als bij een open doek opwarmt ook gewoon goed op bij een schermstand van rond de 80%, waardoor de sneeuw smelt. "Maar met een 80/85% gesloten doek wordt de uitstraling en afkoeling van het gewas een stuk kleiner", zegt Annemiek. "Want het schermdoek heeft ongeveer dezelfde temperatuur als de ruimte, en is dus veel warmer dan het kasdek. En dus is het energieverlies van het gewas heel veel minder. De kop van het gewas blijft beter op temperatuur en dat is heel belangrijk."
Haar advies na een week vol sneeuw. "Het afstoken van de sneeuw gaat net zo goed bij een schermkier van 15/20%, maar beschermt het gewas veel beter tegen afkoeling."
Bij Interpolis is het advies het op pakket leggen van het scherm. "De juiste temperatuur wordt het snelst bereikt als het schermdoek op pakket ligt", aldus een woordvoerder. Met een volledig open scherm kan er geen glas door het schermdoek vallen mocht er toch een ruitje breken, met schade tot gevolg, snapt ook Ton. De vraag is echter welk risico op schade groter is (technische schade of teeltschade) en wat op de langere termijn de meeste financiële schade geeft. Als de sneeuw straks weggetrokken is iets om te evalueren en aan te rekenen voor een volgende sneeuwperiode onze kant weer op komt.
Het hoeft geen dilemma te zijn
Als de ondernemer tijdig begint met verwarmen van het kasdek, bijvoorbeeld al bij sneeuwverwachting, dan kan mogelijk de juiste temperatuur onder het kasdek bereikt worden met een beperkte opening van het schermdoek, aldus Interpolis. "Als de ondernemer een thermometer boven het schermdoek heeft hangen kan hij de temperatuur monitoren. Bijkomend voordeel is dat de ondernemer weet of er kans is op vorstschade van het dek."
Greenhouse Climate Expert Ton wijst namens Svensson ook op de meetbox voor in ieder geval een temperatuurmeting, en bij voorkeur ook een luchtvochtigheidmeting, in de nok boven het energiescherm. Lang niet alle telers hebben zo'n meetbox op die plek hangen. Ton raadt het telers aan. "Met zo'n meetbox kun je als teler precies in de gaten houden of de toegepaste kier voldoende is om voldoende temperatuur in de ruimte boven het energiescherm te krijgen om zodoende het dek sneeuwvrij te krijgen. Wellicht dat de verzekeringsmaatschappijen een korting kunnen geven aan de telers die daar wel een meetbox hebben, want die lopen aanzienlijk minder risico bij winterse omstandigheden."
© Delphy
Bij Delphy verscheen vanuit het team glasgroenten op LinkedIn een bericht over sneeuw met ook een tip over de meetbox en een kleine discussie over wat nu het beste is qua schermgebruik met sneeuw op het kasdek.
Kennis uit sneeuwlanden
Sneeuwdruk op kassen is niet uniek in de wereld, stipt de verzekeraar verder nog aan. Ook in andere landen hebben ondernemers te maken met dit calamiteitenrisico. Denk aan Canada. Welke oplossingen kennen zij? Interpolis somt de opties op.
"Bij de bouw van de kas kan de ondernemer kiezen voor een kas die zwaarder gebouwd wordt en waarbij sneeuwval niet afgestookt hoeft te worden. Een overweging die risicodeskundigen van Interpolis ook in Nederland aan ondernemers meegeven voorafgaande bij bouwplannen. Kiest een ondernemer daar niet voor, dan is het aan de ondernemer hoe hij voldoet aan de gebruiksvoorschriften van zijn kas bij sneeuwval. En hoe hij de juiste temperatuur onder het dek realiseert om de sneeuw af te laten smelten. Natuurlijk kan hij daarvoor de warmte van de kas gebruiken door het schermdoek te openen. Maar een ondernemer kan ook kiezen voor alternatieven. Denk bijvoorbeeld aan een verwarmingsslang in de goot of een verwarmingsbuis boven het schermdoek. Dat is een techniek die in Canada wordt toegepast. Zoek samen met je installateur naar de oplossing voor het bereiken van de juiste temperatuur onder het kasdek die voor jouw teelt optimaal is."
Voor meer informatie:
Annemiek Bosma
Plant & Kennis / Het Nieuwe Telen
www.kasalsenergiebron.nl/besparen-hnt/het-nieuwe-telen/
Ton Habraken
Ludvig Svensson
[email protected]
www.ludvigsvensson.com/nl/
Interpolis
www.interpolis.nl/agro
