De belangrijkste basis voor energiebesparing blijft het zo goed mogelijk isoleren van de kas. In de afgelopen jaren is er veel ontwikkeld op het gebied van schermen, en ondertussen is een groot deel van het glastuinbouwareaal uitgerust met minimaal 2 (energie)schermen. Het isoleren met schermen is niet eindig: ieder extra scherm geeft afnemende extra isolatie, en het heeft invloed op de lichtdoorlatendheid en het kasklimaat. Verhoging van de isolatie via het kasdek is daarom een veelbelovende ontwikkeling. Nieuw glas met een low-ε coating (die warmtestraling terugkaatst) en antireflectiecoating (voor hoge licht-doorlaatbaarheid) blijkt veelbelovend. Proeven bij WUR in Bleiswijk met tomaat (2022) en aubergine (2023) lieten zien dat dit glas ongeveer 20% energie bespaart, zonder merkbaar verlies aan productie. Telers zijn geïnteresseerd, maar willen eerst in een proef op grotere schaal zien hoe het kasklimaat in de zomer uitpakt, vooral in combinatie met insectengaas, dat de ventilatie beperkt.
Doelen
Het beproeven van een teeltconcept van (onbelichte) aubergine in een kas van 1000 m² met low-ε AR glas, met als doel de effecten op klimaat, warmte-, ontvochtiging- en CO2-vraag en daarmee het totale energiegebruik in beeld te brengen. Dit in vergelijking met een teelt op een bedrijf in de praktijk. Het streven was om onder het low-ε glas een vergelijkbare productie en kwaliteit te behalen als op een praktijkbedrijf met aubergines. Het energiedoel was reductie van de warmtevraag naar 100 kWh/m² (11 à 12 m³/m² a.e.). De warmtevraag moet door maximale isolatie sterk gereduceerd worden, en zoveel mogelijk met actieve ontvochtiging ingevuld. De onbalans in warmtevraag en warmtebeschikbaarheid kan worden opgevangen met een aquifer om de volledige warmtevraag elektrisch te vullen. De inzet aan elektriciteit voor klimatisering moet dan op ca. 40 kWh/m² uitkomen. Door de volledige loskoppeling van fossiele brandstof zal de inzet van externe CO₂ beperkt moeten worden; het doel was om maximaal 15 kg/m² te doseren.
Teelt
De teeltproef is bij Delphy Improvement Centre (IC) in Bleiswijk uitgevoerd. Een auberginekwekerij in Zevenbergen fungeerde als referentie. Op deze locaties zijn op dezelfde datum (20-12-2023) planten van hetzelfde ras (Tracey geënt op Maxifort) geplant. De 1e oogst was op 16 februari 2024, de laatste op 30 oktober 2024. De kasafdeling op het IC was omgedekt naar low-ε AR glas (Geysir Glass). In de luchtramen was insectengaas geïnstalleerd. Er waren drie schermen op twee dradenbedden aanwezig, en vanaf het begin van de teelt tot begin februari hing er een AC-folie onder de schermen. Tegen de gevel was ook AC-folie aangebracht. Voor de ontvochtiging was een actief ventilatiesysteem met extra koelblok (AVS-C) in de gevel gemonteerd, met daaraan luchtslurven die zowel boven het gewas als onder de goten hingen.
Gedurende de winterperiode viel het op dat het glas zich anders gedroeg dan in het eerdere onderzoek bij WUR. Het bleek dat de ruiten verkeerd waren gelegd, met de low-ε coating aan de binnenkant in plaats van de buitenkant. De ruiten op het dek zijn begin maart omgedraaid.
De productie in de low-ε kas is uitgekomen op 43,9 kg/m², en was 19% lager dan de productie op het referentiebedrijf (54 kg/m²). Dit verschil is voor een deel te wijten aan bloemabortie, dat ook een lagere en wisselende plantbelasting gaf. Door teeltmaatregelen konden de planten zich herstellen, en aan het einde van de teelt waren de weekproducties vergelijkbaar.
Energie
Het warmtegebruik van de proefteelt is gecorrigeerd voor het relatief hoge aandeel buitengevel en het tot begin maart foutief gelegde kasdek. De met behulp van de actieve ontvochtiging met warmteterugwinning geoogste warmte is daarvan afgetrokken. Het (fossiele) warmtegebruik kwam daardoor uit onder de tot doel gestelde 11,4 m³/m² (=100 kWh/m²). Volgens simulaties heeft de low-ε coating voor 13% minder warmtevraag gezorgd. Vergeleken met het referentiebedrijf was het warmtegebruik in de proef minstens 20% lager.
Het CO₂-verbruik is zowel gemeten als berekend. Op basis van de gemeten waarde van 26 kg/m² is de doelstelling van 15 kg niet gehaald. Omdat er twijfels waren aan de metingen, is de CO₂-dosering ook berekend. Die kwam uit op 17 kg/m², net iets boven de doelstelling.
Het project is uitgevoerd door WUR Glastuinbouw en Delphy Improvement Centre. Het is tot stand gekomen in het kader van het programma Kas als Energiebron: het innovatie- en actieprogramma van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en Glastuinbouw Nederland.
Lees hier het onderzoeksrapport of bekijk de publicatie over het onderzoek op Kas als Energiebron.
onbelichte aubergineteelt
