De man van de Turkse Nese, die ook een Bulgaars paspoort heeft, mag ook in de gerbera's komen werken. "Het is een geweldige dag", horen we de arbeidsmigranten zeggen vanuit hun tot huisvestingslocatie omgebouwde tuinderswoning. Het volgende shot: Poolse arbeidsmigranten in een tentje in het bos.
Het is de laatste aflevering van de driedelige serie Glasland. Het moment dat Nese en haar man het telefoontje ontvangen is één van de spaarzame momenten in de serie die toch vooral somber stemt. De makers zoomen in op de rauwe praktijk van de arbeidsmigrant. We zien vooral arbeidsmigranten die hoopvol naar Nederland kwamen, maar voor wie hun bestaan weg van familie al snel uitzichtloos lijkt.
Kennis maak je ook met de Poolse Dorota en Daniel. Het is een schrijnend verhaal, van Poolse arbeidsmigranten die van hot naar her trekken op zoek naar werk, maar daar nooit zeker van zijn. Het liefst werkt Dorota in de warme kas, omdat de Poolse in de visverwerking in Urk twee vingers verloor. Van haar gekwetste vingers heeft ze bij koude omstandigheden extra last. Aan het eind van de serie blijkt de zoektocht naar werk niet gelukt. We zien Dorata en Daniel in een tentje in het bos bivakkeren.
Communicatie
Misschien zijn het de donkere dagen van december, maar wat toch vooral beklijft zijn de sombere beelden van arbeidsmigranten. In de serie worden ook glastuinbouwondernemers geportretteerd. Tomatentelers Roel en Bart de Bakker lieten de makers toe en tonen het proces van bedrijfsopvolging. Bart wil stoppen. Welke koers wil het tomatenbedrijf varen? Uiteindelijk stapt de zoon van Roel in en blijft de focus op een productieteelt tomaten.
We zien tuinders die goed voor hun medewerkers willen zorgen, maar waar makkelijk ook een Babylonische spraakverwarring ontstaat. Communiceren gaat via een tolk, en dan is het soms net als in het kringetje op school waarin je een boodschap doorfluistert. Aan het eind van de ketting komt er een ander woord uit dan wat er in het eerste oor geluisterd werd. De ondertiteling brengt dat fijntes in beeld vanuit de tomatenkas. De teeltman vraagt de man van het uitzendbureau zijn mensen iets uit te leggen, maar wat hij vervolgens uitlegt, is toch nét wat anders.
Na twee toch vooral somber stemmende afleveringen springt het verhaal van Ten Have Plant eruit. Aan de Haagkamp in Honselersdijk werken ze zonder arbeidsmigranten zien we in aflevering drie.
Westlandse stekdames
De makers zoomen in op het hok vrolijke Westlandse stekdames. Zij stekken soms nog sneller dan een robot, en maken het mogelijk dat de potplantenkweker geen beroep hoeft te doen op arbeidsmigranten. Toch zijn er ook hier zorgen. Repeterend werk uitvoeren is zwaar, en eist soms zijn tol, ook van de Westlandse dames. Ook horen we teler Rob zijn zorgen uiten over de politieke keuzes die gemaakt worden. Draven we niet te ver door met onze duurzaamheid in Nederland?
Ondertussen wordt een kas van de buurman gesloopt, om plaats te maken voor een nieuwe kas. Kan de potplantenkweker uitbreiden zonder alsnog met arbeidsmigranten te moeten werken? Nu kan het sterk geautomatiseerde bedrijf rekenen op een flinke groep Westlandse stekdames, maar zijn er daar genoeg van als het bedrijf wil groeien? Teler Rob realiseert zich dat zijn situatie met een bedrijf zonder arbeidsmigranten uniek is, maar hij wijst er ook op dat dit niet voor iedereen de manier is, of kan zijn.
Ook bij Arcadia Chrysanten gingen de makers van Glasland langs. Deze ondernemers zetten in op eigen huisvesting op hun erf, zodat ze arbeidsmigranten aan zich kunnen bieden. Als je als teler eenmaal mensen hebt gevonden, zelf of via een uitzendbureau, dan wil je ze graag behouden.
Zonder de zogenaamde 'handjes' kan de glastuinbouw (nog) niet. Wat Glasland laat zien is het verhaal achter en van die 'handjes', wat best onpersoonlijk klinkt. De tv-serie is juist heel persoonlijk, en roept daarom misschien juist emotie op. Goed gedaan. De serie zet tot denken aan, voor zover de sector en ook politiek en maatschappij dat niet al doen. Het thema arbeid blijft hoogst urgent.
