Tholen - In Haspengouw in Belgisch Limburg, een regio bekend om zijn vruchtbare grond en waterrijke landschap, staat Sint-Lucie al generaties lang synoniem voor de fragiele groene superfood waterkers. Christel en Frank Vansimpsen zijn de derde generatie van het familiebedrijf dat uitgroeide tot het grootste waterkerstbedrijf van de Benelux. Terwijl de AGF-sector in de afgelopen tien jaar ingrijpend is veranderd, blijft de teelt van waterkers bij Sint-Lucie nagenoeg hetzelfde. Het is en blijft een ambachtelijk product dat vakmanschap, kennis en vooral veel handenarbeid vereist.
"Het is een zeer gespecialiseerd vak. Iedereen kan het proberen, maar echt goed waterkers telen, dat leer je eigenlijk vrijwel alleen van ouder op zoon of dochter," zegt Frank Vansimpsen. "Het is niet iets wat je zomaar kunt overnemen of automatiseren, omdat de teelt ontzettend afhankelijk is van allerlei factoren, zoals water, bodem én zorg."
Broer en zus Frank en Christel Vansimpsen
Jaar in, jaar uit dezelfde kwaliteit
Sint-Lucie levert jaarrond waterkers aan een vast klantenbestand in de Benelux. Van groothandels tot retailers, de verse waterkers uit Haspengouw is te vinden op de vroegmarkt in Brussel, in het Europees Centrum voor groenten en fruit, bij vaste klanten zoals horecagroothandel HANOS en als huismerk in alle Delhaize-winkels. "Het is stabiel, we zitten ook al jaren op hetzelfde prijsniveau. Daar wordt niet over gediscussieerd," zegt Frank gedecideerd.
Het bedrijf telt momenteel zes kwekerijen verspreid over Haspengouw, met een totaal areaal van ongeveer drie hectare. "Het is een droom van mij om alles op één locatie samen te brengen, maar waterkers heeft constant stromend bronwater nodig en vergunningen voor nieuwe locaties zijn bijna onmogelijk te krijgen," legt Frank uit. De teelt is gebonden aan natuurlijke waterbronnen en bestaande kwekerijen, wat uitbreiden of verplaatsen naar één centrale locatie tot een complexe puzzel maakt.
Christel en Frank Vansimpsen tussen hun waterkersplanten
Van zaaien tot oogsten: puur handwerk
Waterkers is bovendien fragiel en vraagt continu aandacht. Het zaaien gebeurt tussen maart en half augustus, waarna de plantjes na zeven weken worden uitgedund en overgeplant in andere bakken. "Elke bak wordt vier tot vijf keer per seizoen gesneden. Na het oogsten groeit de plant weer aan, zodat we jaarrond waterkers kunnen leveren," vertelt Frank.
De hele cyclus is arbeidsintensief en het hele proces is handmatig. Machines zijn nauwelijks inzetbaar, omdat de kwekerijen zo verspreid liggen. Alleen een grasmaaier of bosmaaier komt eraan te pas, verder is alles handwerk. En dat luistert nauw. "De plant is zeer delicaat. Als je te veel of te snel ingrijpt, kleurt hij geel en verliest hij zijn kwaliteit," legt Frank uit.
Bronwater: de sleutel tot voedingsstoffen
Een van de belangrijkste geheimen van Sint-Lucie is het gebruik van zuiver bronwater. Het stromende water voorziet de waterkers van alle essentiële sporenelementen zoals calcium, jodium en natrium, en zorgt voor de karakteristieke smaak en kleur. "Het water verspreidt de voedingselementen door de bakken en brengt hen op de plek waar de plant ze nodig heeft," zegt Frank. "Zonder goed water is het onmogelijk om waterkers van hoge kwaliteit te telen."
Door het ambachtelijke handwerk verschilt Sint-Lucie sterk van grotere kwekerijen in Engeland, waar waterkers machinaal wordt geoogst en verkocht als losse blaadjes voor gemengde sla. "Wij leveren met stengels en bundels, zodat zowel de bladeren als de stelen kunnen worden gebruikt: de bladeren voor pesto of salade, de stelen voor soep," legt Frank uit.
Christel en Frank Vansimpsen tussen hun waterkersplanten
Van vergeten groente naar superfood
Waterkers is in België traditioneel bekend als soepgroente, maar Frank en zijn zus Christel proberen vooral ook de veelzijdigheid van het gewas onder de aandacht te brengen. "Mensen denken nog vaak: waterkers is alleen voor soep. Maar het is zoveel meer dan dat. Je kunt er pesto van maken, salades, vis- en vleessauzen, waterkersboter, sabayon… en we hebben in het verleden zelfs weleens bier gemaakt met onze waterkerszaadjes, La Cress heette dat."
De gezondheidswaarde van waterkers is internationaal erkend. In Amerika werd het enkele jaren geleden nog uitgeroepen tot de gezondste groente ter wereld, rijk aan vitamine A en C, ijzer, calcium en antioxidanten. "Het is een caloriearme, supergezonde groente die ook een gunstige werking heeft op het stressniveau en de bloeddruk. En dat verzin ik niet zelf, dat blijkt uit internationaal onderzoek. In waterkers vind je allerlei vitamines en mineralen die je niet zomaar ergens anders vindt," zegt Frank.
Duurzaamheid en natuurbehoud
Duurzaamheid staat hoog in het vaandel bij Sint-Lucie. Het bedrijf gebruikt geen chemische gewasbeschermingsmiddelen, en zelfs bij slakken en insecten wordt de natuur zoveel mogelijk met rust gelaten. "Wij spuiten niets, we werken met natuurlijke oplossingen. Als er muggenlarven of slakjes zijn, zorgen we dat ze verdwijnen zonder het milieu te belasten," legt Frank uit.
De verpakking van de waterkers is bovendien ontworpen om versheid te garanderen en afval te verminderen. Door de flow-pack verpakking kan de waterkers tot tien dagen goed blijven in de winkel, waardoor supermarkten minder verlies hebben. Ook het gebruik van bronwater sluit aan bij een circulaire aanpak: het water stroomt door de bakken en keert terug in de natuurlijke waterloop.
Groeien binnen grenzen
Hoewel Sint-Lucie de grootste waterkersteler van de Benelux is, blijft verdere groei een uitdaging. "Er is nog wel ruimte in de markt, vooral bij retailers zoals Lidl of Aldi, waar waterkers nog niet verkrijgbaar is. Maar uitbreiding is beperkt door waterbronnen en regelgeving," zegt Frank. Voor de toekomst kijkt hij vooral naar het beter benutten van bestaande grond en het behouden van hoge kwaliteit, in plaats van grote nieuwe locaties op te zetten.
Bij Sint-Lucie gaat het niet alleen om waterkers, maar ook om een familie-erfgoed. "Mijn kinderen zijn ermee opgegroeid. Zelfs nu moeten ze nog wekelijks hun waterkerspuree hebben," lacht Frank. De banden met klanten zijn vaak ook al generaties lang, en de kennis van de teelt wordt zorgvuldig doorgegeven.
"Het mooiste aan ons werk?" Frank denkt even na en zegt dan: "Dat je mensen kunt laten zien waar hun voedsel vandaan komt. En dat je een product levert dat écht gezond is. Ondanks alle aandacht voor waterkers als superfood, is het nog altijd een beetje een vergeten groente. Wij willen mensen laten zien hoe veelzijdig en smaakvol waterkers kan zijn."
Voor Frank en Christel Vansimpsen is waterkers niet zomaar een groente. Het is een familie-erfenis, een arbeidsintensief ambacht en een superfood, maar vooral: hun levenswerk. Sint-Lucie is een toonbeeld van vakmanschap, passie en duurzaamheid in de Benelux, waar natuur en kwaliteit hand in hand gaan.
Dit artikel verscheen eerder in editie 11, 39e jaargang van Primeur. Zie hiervoor www.agfprimeur.nl.
Voor meer informatie:
Sint-lucie
Kraaibornstraat 37
B-3700 Lauw Tongeren
Tel. +32 (0)12 39 26 03
https://sint-lucie.be
[email protected]
