Aardbeienseizoen minder langgerekt, meer product op zelfde moment op de markt

Aardbeientelers hebben te maken met enorme kostenstijgingen, waardoor ze hun teeltstrategie voor het komende seizoen zullen aanpassen, en consumenten zien hun portemonnee leegraken waardoor ze mogelijk aardbeien vaker laten staan. Analisten van Rabobank verwachten dat die combinatie ervoor kan zorgen dat de aardbei weer een seizoensproduct wordt. 

Zomeraanbod neemt toe, winteraanbod daalt
De afgelopen jaren nam de Nederlandse productie van aardbeien geteeld in kassen gestaag toe, terwijl de productie van aardbeien uit de vollegrond daalde. In de periode januari t/m mei liggen lokaal geteelde kasaardbeien naast geïmporteerde aardbeien uit voornamelijk Spanje. De prijs van de lokaal geteelde aardbei ligt flink hoger en bedient een andere doelgroep dan de importaardbei.


Nederlandse productie van aardbeien, in de volle grond vs. onder glas en tunnels. Bron: CBS, Rabobank, 2022
 
Door de hoge energieprijzen zal de productie van kasaardbeien in Noordwest-Europa in de maanden januari t/m april 2023 aanzienlijk kleiner zijn dan in de afgelopen jaren. Iets waarvoor recent de directeur van coöperatie Hoogstraten, Hans van der Hallen, ook al voor waarschuwde bij VILT. Vooral februari lijkt een moeilijke maand te worden voor een winterteelt met de huidige energieprijzen.

Het assortiment zal zich in de maanden januari-april grotendeels beperken tot de importaardbeien, verwacht de Rabobank. In de import verwacht men geen grote wijzigingen in het aanbod. Spaanse telers hebben weinig mogelijkheden om het areaal verder te vergroten doordat de beschikbaarheid van water en medewerkers een grote uitdaging is. Ook nemen ze vanwege de kostenverhogingen en dreiging van lagere consumentenaankopen niet massaal het risico om de productie uit te breiden.

In de maanden mei, juni en juli rekenen de analisten juist op een groter aanbod aardbeien. Dit komt omdat zowel de lokale kasaardbeien als aardbeien uit overkappingen en uit de vollegrond op de markt komen. In bepaalde weken zorgt dit mogelijk voor prijsdruk. Maar in welke mate zal zoals altijd grotendeels afhangen van de weersomstandigheden.

Hoge kiloprijs
Aan de consumentkant geldt nu al dat aardbeien voor hogere prijzen te koop zijn dan veel andere producten. De Rabobank vergelijkt bijvoorbeeld de prijzen van aardbeien met ander fruit en stelt dat de kiloprijs van aardbeien gemiddeld dubbel zo hoog ligt.

In Nederland en het Verenigd Koninkrijk zijn aardbeien de derde fruitsoort gemeten in omzet en in Duitsland de vierde. Van aardbeien worden veel kilo’s gekocht tegen een relatief hoge kg-prijs. 


Aardbeienaankopen. Via het retailkanaal in Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Bron: Kantar, GFK, GroentenFruit Huis, 2022. Opmerking bij de cijfers: 2022 is een schatting op basis van de cijfers van de eerste helft van het jaar. Cijfers van het Verenigd Koninkrijk zijn op basis van 52 weken t/m 7 augustus. Prijzen zijn in EUR/kg voor Nederland en Duitsland en GBP/kg voor het Verenigd Koninkrijk.

Aardbeien hebben vanwege de hogere productiekosten een hogere kg-prijs dan bijvoorbeeld appels, sinaasappels en bananen. Daardoor is het product in theorie gevoeliger voor veranderingen in aankopen als prijzen stijgen en/of consumenten minder te besteden hebben.

In het Verenigd Koninkrijk zien de analisten dat de aankoop van verse aardbeien na jaren van toename recent is gedaald. "Toch moeten we voorzichtig zijn om aan deze cijfers oorzaken en conclusies te verbinden", schrijven Cindy van Rijswick en Arne Bac. "Door de coronapandemie en samenhangende horecasluitingen waren 2020 en 2021 geen normale jaren en dus geen goed vergelijkingsmateriaal. Ook is het Britse pond sinds april 2022 in waarde aan het dalen waardoor importaardbeien duurder zijn worden in het Verenigd Koninkrijk."

In Nederland en Duitsland laten de supermarktaankopen van aardbeien in de eerste helft van 2022 juist een toename zien ten opzichte van dezelfde periode in het voorgaande jaar. Dit ondanks het opheffen van de horecabeperkingen en dalende besteedbare inkomens. Hier hebben de prijzen van aardbeien wellicht een rol in gespeeld. Aardbeien waren in de eerste helft van dit jaar goedkoper dan vorig jaar.


Gemiddelde prijs aardbeien, via het retailkanaal in Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Opmerking bij de cijfers: 2022 is een schatting op basis van de cijfers van de eerste helft van het jaar. Cijfers van het Verenigd Koninkrijk zijn op basis van 52 weken t/m 7 augustus. Prijzen zijn in EUR/kg voor Nederland en Duitsland en GBP/kg voor het Verenigd Koninkrijk. Bron: Kantar, GFK, GroentenFruit Huis, 2022. 
 
Er is een samenhang tussen de aardbeienprijs en consumentenaankopen
De grootste impact van de inflatie en dalende besteedbare inkomens gaan we pas in het laatste kwartaal van 2022 en in de eerste maanden van 2023 zien. Dit is ook het seizoen dat er relatief weinig aardbeien gekocht worden. Hoewel verse aardbeien het hele jaar door verkrijgbaar zijn is het nog altijd een seizoensproduct, stelt de bank.

In Nederland wordt bijna 40% van de aardbeien in de twee topmaanden (mei en juni) verkocht. In Duitsland is dat zelfs zo’n 55%. Bij de Rabobank verwachten ze dat de huidige situatie het seizoenskarakter van de aardbei versterkt. Dan wordt een nog groter aandeel van de aardbeien verkocht wanneer het aanbod groot is en de prijzen doorgaans laag zijn. Na een vergelijking van de verkoopvolumes en supermarktprijzen van aardbeien in de afgelopen vijf jaar voor Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland vinden de analisten dat er geconcludeerd kan worden dat er een negatieve samenhang is. Bij een hogere prijs worden er dus minder aardbeien gekocht.

Voor de langere termijn maakt de Bank zich geen zorgen over de populariteit van aardbeien en ander zachtfruit. Zachtfruit stijgt al jarenlang in populariteit. Dit gaat deels ten koste van traditioneel populaire producten zoals appels en bananen. "We verwachten geen einde aan deze trend, maar eerder een (tijdelijke) verschuiving in bijvoorbeeld keuze van aankoopkanaal voor aardbeien en momenten van aankoop, bijvoorbeeld vooral tijdens promoties."

Wat de analisten in een crisissituatie voor voedingsproducten in het algemeen zien gebeuren is dat consumenten gaan ‘downtraden’, zowel in kanalen als producten. "Bestedingen verschuiven deels van het foodservicekanaal naar het retailkanaal, maar ook van speciaalzaak naar supermarkt en van supermarkt naar discountsupermarkt. Het marktaandeel van discountsupermarkten in bijvoorbeeld Nederland en het Verenigd Koninkrijk is gedurende 2022 gestegen. Bij het downtraden in producten zien we dat consumenten meer aanbiedingen, goedkopere varianten of kleinere verpakkingseenheden kopen."

Consumentengedrag blijft erg moeilijk te voorspellen, geven de analisten wel mee als waarschuwing bij het bovenstaande. Zo daalden bijvoorbeeld consumentenaankopen van appels in de eerste helft van 2022 terwijl deze juist goedkoper waren ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder.

Veel hectiek dag op dag, maar redelijk stabiel van jaar tot jaar
De aardbeiensector is gewend aan de grote, soms abrupte schommelingen in aanbod, vraag en prijs. Wat dat betreft zal 2023 ook weer een ‘normaal’ abnormaal seizoen worden. Wat nieuw is, zijn de grote kostenstijgingen voor telers en andere ketenpartijen. "Die hebben we niet eerder in deze omvang gezien en worden de grootste uitdaging voor het komend jaar. Zelfs groter dan een veranderende marktvraag, verwachten wij."

Als de analisten verder kijken dan een enkel teeltseizoen zien ze een vrij stabiele markt waarin gemiddelde telersprijzen over een heel seizoen niet heel sterk wisselen van jaar tot jaar. "De uitdaging in deze sector blijft om zoveel mogelijk in te spelen op de hectiek van de dag, bijvoorbeeld met aantrekkelijke promoties bij een groot aanbod, en tegelijkertijd de lange termijn in het oog te houden."

Van de verschillende strategieën om risico’s te beperken wordt door telers al veelvuldig gebruik gemaakt. Denk aan samenwerking binnen vraaggestuurde ketens waarbij ketenpartners ook een deel van de kostenstijgingen absorberen, het combineren van verschillende teeltsystemen (kas, stellingen, vollegrond) of de combinatie met een heel ander gewas. Andere zaken die kunnen bijdragen aan minder risico zijn automatisering, data-gedreven telen, teelt van verschillende rassen, teelt uit de grond (in substraat), tunnels of kassen om een meer voorspelbare productie te krijgen.

Bron: Rabobank


Publicatiedatum:



Ook onze nieuwsbrief ontvangen? | Klik hier


Ander nieuws uit deze sector:


Schrijf je in voor onze dagelijkse nieuwsbrief om al het laatste nieuws direct per e-mail te ontvangen!

Inschrijven Ik ben al ingeschreven