Abonneren

Vacatures

"Tweetende tuinders"

Top 5 - gisteren

Top 5 - afgelopen week

Top 5 - afgelopen maand

Weer

Weersverwachting
Nederland
Meer weer in Nederland weeronline.nl Altijd jouw weer

Noors onderzoek: grotere oogst in kassen met CO2-afvangst

Het Noorse GreenCap Solutions heeft in de loop van vier jaar een systeem ontwikkeld dat CO2 uit de lucht kan opslaan om het te gebruiken in gesloten kassen. De resultaten tonen tot nu toe aan dat het niet alleen een klimaateffect geeft, maar ook een snellere groei van bijvoorbeeld tomaten.

Nu kopen glastelers vaak CO2 of krijgen ze het als bijproduct bij aardgasverbranding. Maar om de vochtigheid kwijt te raken, moeten de ramen van de kas open, waardoor ook de CO2 weer uit de kas verdwijnt.

Jarle Skjæveland, algemeen directeur bij GreenCap Solutions: “Ik denk dat dit een game changer kan zijn voor de glastuinbouw. Er is veel interesse uit het buitenland en we hebben vele vooraanstaande tomatentelers hier in Jæren op bezoek gehad. Ze willen de technologie graag hebben, maar hebben wat aansporingen nodig om te investeren.”

De grootste eigenaar van GreenCap is BR Industrier, waar Bjørn Rygg directeur is. Twee andere mede-eigenaren van GreenCap zijn Tor Christensen en Tom Johansen, die beiden een achtergrond hebben in de proces- en olie-industrie.

Rygg: “Ik houd me al 35 jaar met industrieontwikkeling bezig en met GreenCap zien we nu de contouren van een industriële globale doorbraak.”

Al vier jaar aan de gang
Johansen vertelt dat ze in 2016 begonnen met theoretische simulaties, het eerste prototype was een jaar later klaar. Vorig jaar bouwden ze een volledige constructie bij het Noors Instituut voor Bio-economie (NIBIO) in Særheim in Zuidwest-Noorwegen. De constructie heeft een capaciteit van 10-12 ton CO2 per jaar en dekt daarmee de ‘testkas’.

Johansen beschrijft de technologie als volgt: “De lucht uit de atmosfeer, met een CO2-concentratie van 400 ppm, wordt door een absorbens geblazen, dat alleen alle CO2-moleculen eruit filtert, waardoor de rest terug kan naar de atmosfeer. De CO2-moleculen blijven opgeslagen in de absorbens tot ze in de kas nodig zijn om het CO2-niveau te verhogen voor een verbeterde fotosynthese.

Dan wordt het proces als het ware omgedraaid. Het verschil in opvangen of afgeven ligt in een manipulatie van de temperatuur. In de testkas wilde men een CO2-concentratie van ongeveer 1000 ppm en dat wordt geproduceerd door de CO2-module. De absorbens is een zeoliet, van aluminiumatomen. Meer details wil ik niet geven.”

Omdat de absorbens een mineraal is, worden er geen chemicaliën gebruikt. Ook al hebben de grondleggers een achtergrond in CO2-vangst en -opslag, kan dit proces niet worden vergeleken met het zuiveren van uitlaatgassen in verband met verbranding.

Steun van Enova
Johansen: "Tijdens de eerste test zagen we dat we het CO2-niveau konden verdubbelen en daarna de temperatuur en vochtigheid konden reguleren zodat de teelt duidelijk verbeterde als de kas helemaal dicht was. Het is ook goed om te vermelden dat de afgegeven CO2-concentratie niet 100 procent hoeft te zijn. Om de fotosynthese te optimaliseren, moet de kas een constante luchtcirculatie hebben van 1000-1200 ppm."

Johan Skjæveland zegt dat de constructie uit drie componenten bestaat en dat de CO2-eenheid ook los geleverd kan worden. Telers die al een kas hebben, willen misschien alleen de CO2-eenheid kopen. De twee andere componenten zijn een energiemodule met geïntegreerde warmtepomp en een luchtcirculatie-eenheid. Skjæveland: "Enova zal de eerste klanten steunen, zodat zij hier niet meer voor betalen dan ze hadden betaald voor een fossiel systeem om CO2 uit aardgas te halen of voor losse CO2."

De eerste eenheid die CO2 vangt, heeft een capaciteit van 300 ton per jaar, genoeg voor een kas van 10.000 m2. Maar hoeveel ton een teler per jaar nodig heeft, verschilt per gewas. Een kilo CO2 kost zo'n 2 Noorse kroon (€ 0,19).

De GreenCap grondleggers hebben tot nu toe zo'n 43 miljoen Noorse kroon (ongeveer € 4,3 miljoen) geïnvesteerd in hun ECS-technologie en hebben er patent op. Zowel Innovasjon Norge als de Noorse Onderzoeksraad hebben het project financieel gesteund.

Nieuwe testperiode
Tomatentelers uit Jæren (in Zuidwest-Noorwegen) hebben de kwaliteit en teelt de laatste jaren verbeterd, zodat hun tomaten verkocht kunnen worden via de grote supermarktketens.

Skjæveland: "Vandaag de dag wordt er (in kassen) op een oppervlakte van zo'n 370.000 m2 tomaten geteeld in Noorwegen. Dit is verdeeld onder ongeveer 80 telers waarvan 40 op minder dan 3000 m2 grond teelt."

De volgende stap is dat het NIBIO een nieuwe test zal uitvoeren in het pilotsysteem. Volgens onderzoeker Michel Verheul wees de test in de zomer uit dat de oogst met minstens 20 procent was toegenomen. Het doel is dan ook grotere oogsten, betere kwaliteit en een gereduceerd energieverbruik.

Verheul: "Onze taak is om de plantenontwikkeling te optimaliseren met behulp van deze technologie. De eerste resultaten tonen aan dat we de ramen dicht kunnen houden en het CO2-niveau daardoor op een constant hoog niveau van 1200 ppm kunnen houden. Daardoor neemt de fotosynthese en daarmee de oogst toe. Tegelijkertijd worden de temperatuur en vochtigheid gecontroleerd door het ECS-systeem, zodat er geen energie verloren gaat."

Het NIBIO heeft eerder een productiesysteem ontwikkeld waardoor tomaten en komkommers het hele jaar door geteeld konden worden. Voor tomaten geeft dat een extreem grote oogst van zo'n 120 kilo per m2 per jaar.

Verheul: "Met het ECS-systeem en verdere optimalisatie van de tomatenteelt kunnen we 150 kilo per m2 per jaar halen. In 2020 zullen we een zogenoemde verificatietest uitvoeren voor zo'n jaarronde teelt. We testen dan met en zonder ECS om te kunnen vergelijken. Het wordt heel interessant, want dan kunnen we eventuele verschillen in fotosynthese, oogst en kwaliteit documenteren, plus de verschillen in energieverbruik en uitstoot van CO2 en water."

Energieraadgever bij de Noorse Tuindersbond, Anders Sand, zegt dat de kassen in Zuidwest-Noorwegen grotendeels CO2 uit aardgas gebruiken of het los kopen. Maar de Noorse regering wil het gebruik van alle fossiele energiebronnen stoppen tegen 2030.

Oogsttoename
Sand: "In 2030 moeten we een hernieuwbare CO2-bron hebben, dus het zou fantastisch zijn als we de CO2 uit de lucht kunnen halen en het in een gesloten systeem in de kassen kunnen stoppen. Dat kan een fantastische groei in de oogst geven. Nu hebben veel kassen schaduw nodig en moeten ze de ramen open hebben als de zon op haar sterkst is."

Skjæveland vindt dat de Noorse politici zich meer moeten interesseren in hoe CO2 kan worden gebruikt. “De overheid heeft gezegd dat er belasting op CO2-uitstoot komt, maar in het staatsbudget zijn aardgas en LPG voor de glastuinbouw vrijgesteld van deze CO2-belasting. Als we de klimaatdoelstellingen willen halen, moet de overheid zorgen voor een stimulans, zodat de telers emissievrij kunnen telen. Die stimulansen en maatregelen hebben we namelijk ook in andere sectoren dan de transportsector nodig.”

En hoe smaken de tomaten uit gesloten kassen?
“Ik heb nog nooit zulke lekkere tomaten gegeten als de tomaten uit de testteelt.”

Bron: tu.no


Publicatiedatum:



Ook onze nieuwsbrief ontvangen? | Klik hier


Ander nieuws uit deze sector:


© GroentenNieuws.nl 2020

Schrijf je in voor onze dagelijkse nieuwsbrief om al het laatste nieuws direct per e-mail te ontvangen!

Inschrijven Ik ben al ingeschreven