"Goede planten beginnen met goede zaden"

Kijk maar eens naar welke teeltfaciliteit dan ook — behalve die voor cannabis. Tenzij er iets uitzonderlijks aan de hand is, zul je daar nooit ruimtes zien voor klonen of moederplanten. In de meeste groentesectoren wordt namelijk geteeld vanuit zaad, vanwege de vele voordelen. Zo hoeft er geen waardevolle ruimte te worden opgeofferd voor jonge plantjes. Met de toenemende invloed van kennis en technologie uit de traditionele tuinbouw in de cannabisindustrie, is het slechts een kwestie van tijd voordat zaden ook daar het belangrijkste uitgangsmateriaal worden. F1-hybriden beloven bovendien het niveau van consistentie te brengen dat cruciaal is voor cannabis. "Onze focus ligt op de plant zelf," zegt Dr. Sharon Ayal, plantengeneticus bij RCK. "Maar goede planten beginnen met goede zaden."

Sharon kwam een half jaar geleden bij RCK, na twintig jaar ervaring in plantengenetica en genomica — van paprika's en tomaten tot biotechnologie. Zij leidt nu de veredelingsafdeling van het bedrijf. Het F1-programma staat onder leiding van Eran Carmel, die jarenlang tomatenhybriden ontwikkelde bij Hazera Seeds voordat hij de overstap maakte naar cannabis. Die overgang voelde volgens hem zowel natuurlijk als langverwacht.

"Bij groenten begint iedereen met zaden," zegt Eran. "Je bespaart arbeid, voorkomt ziektes van moederplanten en maakt transport veel eenvoudiger. In cannabis is die logica nog niet volledig doorgedrongen, maar dat gaat veranderen."

© RCK

Van tomaten naar cannabis
Eran wijst erop dat de meeste medische cannabisteelten nog steeds afhankelijk zijn van stekken. "Dat betekent dat 10 tot 20 procent van je faciliteit wordt gebruikt voor het onderhouden van moederplanten," legt hij uit. "Wanneer je begint met zaad, kun je die ruimte benutten voor de teelt. Bovendien begin je schoon — iets wat met stekken moeilijker te garanderen is."

Ook genetische afwijkingen spelen een rol. "Als je jaar in, jaar uit dezelfde soort teelt uit stekken, kan het genoom veranderen," zegt Eran. "Je eindigt dan met iets dat net anders is dan waarmee je begon. Met zaden kun je dat grotendeels vermijden."

De mythe van 'mooie' zaden
Hoewel ziektebestendigheid een van de belangrijkste eigenschappen is, rijst soms de vraag of je iets over de kwaliteit van een zaad kunt zeggen door alleen naar het uiterlijk te kijken. Zijn er visuele kenmerken die samenhangen met de prestaties van de plant? Zowel Eran als Sharon zijn daar voorzichtig mee. "Mensen geven vaak de voorkeur aan donkerdere zaden, of zaden met strepen," zegt Eran. "Dat heeft vooral een commerciële reden: men denkt dat donkerder zaad gezonder is. Maar dat is niet wetenschappelijk onderbouwd."

© RCK

In tegenstelling tot andere gewassen, zoals peulvruchten of linzen, is er in cannabis geen onderzoek dat het uiterlijk van zaden koppelt aan specifieke eigenschappen. "Bij tomaten bijvoorbeeld kunnen sommige kenmerken van de zaadhuid gerelateerd zijn aan vruchtkenmerken," legt Sharon uit. "Maar bij cannabis hebben we die data niet. We weten niet zeker of er een correlatie bestaat."

Het maken van F1-hybriden
Uniformiteit vormt de kern van RCK's veredelingsfilosofie. "We maken echte F1-hybriden," zegt Eran. "Twee stabiele ouderlijnen die samen een uniforme nakomeling produceren. Dat is standaard bij andere gewassen, maar in cannabis nog nieuw. Slechts een handvol bedrijven doet het op de juiste manier."

Voor telers die gewend zijn aan de voorspelbaarheid van stekken, is dat het niveau dat RCK wil evenaren.
"Het doel is dat telers geen concessies hoeven te doen wanneer ze overstappen van klonen naar zaden," zegt hij. "Uniformiteit, resistentie, bloemgrootte, cannabinoïdegehalte — alles moet gelijk of beter zijn dan wat ze gewend zijn."

© RCK

Testen, uitbreiden en opschalen
Hoewel RCK in Israël is gevestigd, heeft het bedrijf zijn rassen al in het buitenland getest.
"We zijn net terug van proeven in Nederland," vertelt Eran. "De planten presteerden daar uitstekend, wat ons vertrouwen geeft terwijl we de productie opschalen."

Komend jaar zal de eerste commerciële zaadbatch van RCK de markt betreden. "We zijn nog steeds aan het leren," zegt Sharon. "We zien dat zaden sterker zijn dan stekken, maar dit is pas het begin van een langer onderzoeksproces."

Eran sluit zich daarbij aan. "We hebben veel kennis uit de groentewereld gehaald en aangepast aan cannabis. De richting is duidelijk: van stekken naar zaden. De uitdaging is nu om die verschuiving praktisch, betrouwbaar en waardevol te maken voor telers."